Fins trio zit vol met grappen

Concert: Trio Töykeät uit Finland. Gehoord: 24/9 BIMhuis, Amsterdam. Verder: 26/9 SJU Jazzpodium, Utrecht, 1/10 Conservatorium, Groningen, 2/10 Theater Romein, Leeuwarden, 3/10 DJS, Dordrecht.

'Jazz from Finland', dat is niet iets waar men zich makkelijk iets bij voorstelt. Het zomerfestival in het plaatsje Pori, de platen van slagwerker Edward Vesala en saxofonist Eero Koivistoinen, veel meer tekenen dat er in Finland aan jazz wordt gedaan zijn hier niet doorgedrongen.

Het is dus opmerkelijk dat een Australische impresario met de naam Van Leeuwen erin geslaagd is het tot nu toe onbekende trio Töykeät voor zes concerten in ons land te boeken. Een grote rol daarbij heeft ongetwijfeld de cd Sisu gespeeld, die vorig jaar op het Polygram-label EmArCy verscheen. Het openingsstuk 'Karate' schiet na een overdonderend begin vele kanten uit maar maakt in elk geval één ding duidelijk: pianist Liro Rantala is een echte klavierleeuw. Dat hij de vleugel vooral als een stuk speelgoed ziet, blijkt uit de vele grappen in composities als 'Another Ragtime', 'Unfinnish Tango' en 'Hömppä-Humppa'. Hierdoor en door het feit dat Rantala behalve voor een vierkant soort swing zijn hand niet omdraait voor een stukje romantiek, denk je aan virtuoos Art Tatum, maar ook aan de legendarische grossier in muzikale humor: de Deense pianist Victor Borge.

Dat grappen vooral werken als ze gloednieuw zijn, bleek in het BIMhuis uit het feit dat Rantala en de zijnen in de genoemde stukken nauwelijks wisten te verrassen. Sterker nog: de verkeerde ritmische accenten in 'Hömppä' bleken een aanzienlijk lagere herhaalbaarheid te hebben dan bijvoorbeeld de 'bal' van Toon Hermans of 'Bram' uit de commune van Paul van Vliet.

Bij een stuk dat niet op de cd staat, 'Karzan's Choice', was de gesproken introductie van Rantala zo uitgesproken komisch dat de muziek daarna wel tegen moest vallen. Een in de jungle opgegroeid natuurkind dat tot volle tevredenheid seks heeft met iedereen en alles, inclusief de planten, tot hij ontdekkingsreiziger Livingstone ontmoet, tja, hoe maak je daar passende muziek bij, als je er ook Clinton nog even bijhaalt?

Het meest overtuigde Töykeät eigenlijk als het zich onbeschaamd overgaf aan dromerigheden. Bijvoorbeeld in de recente compositie 'Ten Years', geschreven naar aanleiding van het feit dat het trio met bassist Eerik Siikasaari en drummer Rami Eskelinen inmiddels tien jaar bestaat. Voor een jazzgroep misschien wel te lang; het feit dat de boeiendste stukken op Sisu die met gastviolisten zijn kan bijna geen toeval zijn.