Oppositie Slowakije vreest truc Meciar

De Slowaken spreken zich vandaag en morgen uit over het bewind van sterke man Vladimír Meciar. De peilingen zijn voor hem niet gunstig. De oppositie vreest een truc van Meciar op het laatste moment.

BRATISLAVA, 25 SEPT. Vladimír Meciar werpt steelse blikken naar Claudia Cardinale, die op zijn uitnodiging naar Bratislava is gekomen. Een jongensdroom gaat in vervulling en Meciar maakt stoute grapjes. Verschillen tussen mannen en vrouwen? “Het is juist goed dat er fysieke verschillen tussen de geslachten zijn”, gniffelt de sterke man van de Slowaakse politiek.

Het is de laatste avond van de verkiezingscampagne. Vandaag en morgen kiezen de Slowaken een nieuw parlement. Deze laatste avond is de staatstelevisie van Meciar, premier en partijleider van de HZDS (Beweging voor een Democratisch Slowakije). Hij is gastheer van Claudia Cardinale en hij is de hoofdpersoon in een ronde tafel met zeventien verkiezingskandidaten die allemaal vier minuten aan het woord mogen. Na afloop volgt een satirisch programma waarin de oppositie belachelijk wordt gemaakt. Mikuláš Dzurinda, beoogd premier van het grootste oppositieblok SDK (Slowaakse Democratische Coalitie), spreekt zichzelf in een filmmontage voortdurend tegen.

Een nauwelijks verstaanbare geluidsband, kennelijk afkomstig uit de burelen van de geheime dienst, ondergraaft zijn optreden nog. De leider van het centrum-linkse oppositieblok Rudolf Schuster wordt fijntjes herinnerd aan zijn communistische verleden. Archiefbeelden tonen hem als een trouwe vazal van de communistische partijleiders.

Vóór de verkiezingen was een speciale mediacommissie benoemd. Er mocht alleen campagne gevoerd worden in de officiële verkiezingsblokjes. Met als gevolg dat onafhankelijke commerciële media voortdurend op hun vingers werden getikt als er een oppositiepoliticus verscheen, terwijl premier Meciar zelf ongehinderd zijn gang kon gaan op de staatstelevisie.

Op het moment dat het commerciële televisiestation Markiza teveel aandacht begon te besteden aan de SOP van Schuster, veranderde de zender plots van eigenaar. De redactie werd door een particuliere bewakingsdienst op straat gezet. Na drie dagen van demonstraties voor het gebouw mocht de onafhankelijke redactie weer aan het werk.

“Ik ben er niet gerust op.” Oud-president Michal Kovác loopt bezorgd rond op de laatste verkiezingsbijeenkomst van de centrum-rechtse SDK. Hij is ervan overtuigd dat de man die hem het ambt van president vier jaar lang onmogelijk heeft gemaakt de verkiezingen gaat verliezen. Als er tenminste niet geknoeid wordt. Maar Kovác is bang dat Meciar iets zal verzinnen om de uitslagen onwettig te laten verklaren.

Ook Dzurinda, de leider van de SDK, voelt nattigheid. Voor een paar duizend aanhangers - er wordt ook gratis bier geschonken - probeert hij nog één keer vastberaden te klinken. “Ons land moet veranderen. Alle oppositiepartijen moeten samenwerken om het land op een nieuwe koers te brengen, politiek, sociaal en economisch.” Hij betoogt dat Slowakije de verloren tijd zal inhalen en alsnog kan aanhaken bij de landen als Tsjechië, Polen en Hongarije richting Europese Unie. Als Meciar de verkiezingen zal verstoren, zal Dzurinda zijn achterban mobiliseren en de straat op gaan.

Slowakije gonst van de geruchten. Zal Meciar toeslaan, tijdens de verkiezingen? Of erna? Niemand kan zich voorstellen dat Meciar de macht zo maar uit handen zal geven als hij de verkiezingen verliest. En alles wijst erop dat Meciar geen nieuwe regering zal kunnen vormen.

De huidige coalitiepartners van de HZDS, de nationalistische SNS (Slowaakse Nationale Partij) en de linkse ZRS (Arbeiderspartij), dreigen onder de kiesdrempel van vijf procent te zakken. Als de oppositie (het centrum-rechtse blok, het centrum-linkse blok en de Hongaarse partijen) de gelederen gesloten weet te houden komt Meciar niet terug.

Begin maart moest president Kovác aftreden omdat zijn termijn erop zat. Tot zeven keer toe heeft de regeringscoalitie een nieuwe benoeming weten te blokkeren. Meciar neemt als premier een groot deel van de presidentiële verantwoordelijkheden waar (reden waarom hij geen belang had bij de verkiezing van een opvolger van Kovác), inclusief die van opperbevelhebber van het leger. Eind augustus benoemde hij plotseling een nieuwe chefstaf; afgelopen weekeinde bleek dat het leger wordt ingezet om de verkiezingen 'ordentelijk' te laten verlopen. In beide gevallen handelde de premier buiten de minister van Defensie om.

De angst van de oppositie voor de lange arm van Meciar is begrijpelijk. Vier jaar lang heeft ze moeten toezien hoe de democratie in Slowakije verwerd tot een circusvertoning. Kort na Meciars herverkiezing eind 1994 werd de oppositie buitenspel gezet in 'de nacht van de lange messen'. De regeringscoalitie trok de controle over alle belangrijke parlementscommissies aan zich. Sindsdien kan de geheime dienst, onder leiding van Meciars politieke vriend Lexa, ongehinderd zijn gang gaan. Lexa heeft al drie jaar lang geen verantwoording afgelegd aan de volksvertegenwoordiging. Wel is de begroting voor zijn dienst in die tijd verdubbeld.

Deze praktijken en andere, zoals de beperking van de rechten van minderheden (Slowakije telt 600.000 Hongaren) en tegenwerking van onafhankelijke media, is Meciar op felle kritiek van de rest van de wereld komen te staan. Slowakije heeft de aansluiting bij Europa en de NAVO verloren. Vorig jaar werd een referendum over de rechtstreekse presidentsverkiezingen nietig verklaard. De regering nam niet eens de moeite om een overtuigende reden te geven.

Toch draagt zo'n 28 tot 33 procent van het electoraat de grote leider op handen. Vooral in de provincie doet de populist die zich graag laat zien aan de arm van modellen en filmsterren als Claudia Cardinale, Gérard Depardieu, Ornella Muti en Claudia Schiffer, het goed. Hij is tenslotte de man die de Slowaken hun eigen land heeft gegeven. In de modderige industriestadjes van Midden-Slowakije zijn de EU en de NAVO verre abstracties. Zingende kinderen in klederdracht en golvende graanvelden spreken meer tot de verbeelding evenals de alom aanwezige HZDS-poster: Slowakije is ons hart.