Gerasjtsjenko: stagnatie zet zich voort; Staatsinterventie kern Russisch beleid

MOSKOU, 25 SEPT. De Russische staat gaat op een groot aantal terreinen weer interveniëren in de hoop de sociale rust te kunnen bewaren en tegelijkertijd de binnenlandse financiële instituties te reanimeren. De regering gaat roebels uitgeven om de in elkaar gestorte markt van staatsobligaties tot leven te brengen en de achterstallige lonen en pensioenen uit te betalen.

Hoewel de nieuwe Russische regering van premier Jevgeni Primakov er nog steeds niet in geslaagd is een afgerond 'anticrisis-programma' te presenteren, worden de hoofdlijnen van het beleid duidelijk. Primakov heeft vanmorgen de politietroepen van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de fiscale opsporingsdienst en de geheime dienst FSB opdracht gegeven de strijd met de “schaduw-economie en economische criminaliteit” op te voeren.

Belangrijk gevolg van het nieuwe beleid zal zijn dat de buitenlandse schuldeisers van Rusland op de tweede rij plaats moeten nemen. Vice-premier Aleksandr Sjochin noemde het gisteren een vergissing van de vorige regering om zitting te nemen in de zogeheten 'Club van Parijs' van buitenlandse schuldeisers. Desondanks vroeg hij het IMF de tweede tranche van het hulpprogramma van ruim 40 miljard gulden snel uit te keren. Met deze dollar-injectie staat of valt volgens Sjochin het anti-crisis programma. Een delegatie van het IMF is deze week om Moskou om daarover te onderhandelen.

President Viktor Gerasjtsjenko van de centrale bank op zijn beurt waarschuwde de Westerse schuldeisers, die eveneens in Rusland zijn voor besprekingen over de aflossing van de schulden, nu geen eisen te stellen. “Zij die zuinig zijn, krijgen niets”, aldus Gerasjtsjenko. De buitenlandse schuld van Rusland bedraagt momenteel naar schatting 400 miljard gulden.

Gerasjtsjenko schetste gisteren voorafgaand aan het eerste beraad van de regering-Primakov een uiterst somber beeld van de economische perspectieven van Rusland. Het bruto binnenlands product zal dit jaar zes procentpunt lager zijn dan in 1997. Het reële inkomen per hoofd van de bevolking zal 12 tot 23 procent afnemen, een tendens die zich in 1999 nog zal versterken.

“De stagnatie zet zich voort”, aldus Gerasjtsjenko. Als er nu niet wordt ingegrepen, zal de koers van de roebel voor het einde van het jaar ingestort zijn tot 30 roebel voor één dollar. Voordat de financiële crisis begon was de koers 1 op 6. Als gevolg daarvan voorspelde de centrale bankier een inflatie van 400 tot 450 procent. Als de huidige koers zich stabiliseert, zal de inflatie maximaal 290 procent bedragen.

Prioriteit voor de Russische regering heeft derhalve het 'heroveren' van de roebel, die de laatste weken als een jojo op en neer is gegaan en de overheid uit de handen lijkt te zijn geglipt. Volgens bankpresident Gerasjtsjenko moet de koers tegen het eind van het jaar onder de grens van 1 dollar op 10 roebel zakken. Daartoe dient de centrale bank greep te krijgen op alle valutatransacties en is een drastische hervorming van het banksysteem nodig. Zo wil Gerasjtsjenko dat de banken 75 procent van hun valuta-inkomsten uit export in het binnenland besteden: 50 procent moet aan de beurs in Moskou verhandeld worden en 25 procent moet aan de centrale bank worden verkocht. De kortlopende staatsobligaties (GKO's), die op 17 augustus door de regering-Kirijenko werden bevroren, zullen binnenkort worden omgezet in nieuw waardepapier in roebels. Een emissie van maximaal 50 miljard roebel (ongeveer 7 miljard gulden) is daartoe noodzakelijk.

Gerasjtsjenko nam hiermee nadrukkelijk een voorschot op de benoeming van de nieuwe minister van Financiën. Tot nu toe fungeert Michail Zadornov nog steeds op die post. Een opvolger is nog niet gevonden. De naam van Aleksander Livsjits, voormalig adjunct van het presidentiële kabinet van president Jeltsin, circuleert.

Hoe de regering deze emissies denkt te financieren, zonder al te grote risico's met de inflatie te lopen, is nog onduidelijk. De plannen voor een nieuw belastingstelsel zijn nog altijd niet rond, hoewel het op orde brengen van de van oudsher miserabele belastingmoraal in Rusland één van de allergrootste prioriteiten is. Een van de maatregelen waarmee de regering-Primakov haar inkomsten denkt te verhogen, is het herstel van het aloude staatsmonopolie op tabak en alcohol.