Zenuwenoorlog om vliegveld Malpensa

Er is een 'luchtvaartoorlog' aan de gang tussen het Italiaanse kabinet en Alitalia enerzijds en buitenlandse maatschap- pijen anderzijds. Die weigeren te verhuizen van het Milanese vliegveld Linate naar Malpensa. KLM wacht met spanning de ontwikkelingen af.

ROME, 24 SEPT. De Italiaanse luchtvaartmaatschappij Alitalia waarschuwt in paginagrote advertenties dat buitenlandse maatschappijen hun reizigers naar Milaan voor de gek houden en kaartjes verkopen voor een vliegveld waarop ze niet kunnen vliegen.

Het is de nieuwste zet in een zenuwenoorlog tussen Alitalia, het Italiaanse kabinet, de Europese Commissie en een groep grote buitenlandse maatschappijen die wordt aangevoerd door British Airways en Lufthansa. Inzet is het nieuwe Milanese vliegveld Malpensa 2000, dat op 25 oktober moet worden geopend.

De Italianen willen buitenlandse maatschappijen per decreet verplichten meteen vanaf de opening Malpensa te gebruiken in plaats van het veel dichter bij Milaan gelegen Linate. Die maatschappijen voelen daar weinig voor. Via Linate kunnen zij hun hubs voor intercontinentale vluchten goed voeden met reizigers die niet willen omvliegen via Rome. Alitalia probeert de lucratieve markt van Noord-Italiaanse zakenreizigers terug te veroveren door van Malpensa een hub te maken.

Gespannen toeschouwer bij deze strijd om een miljoenenmarkt is de KLM. Malpensa speelt een sleutelrol in de samenwerkingsplannen met Alitalia. “We weten allemaal dat voorwaarde voor het akkoord tussen de KLM en Alitalia is dat Malpensa van begin af aan een hub wordt, en niet zomaar een regionaal vliegveld,” zegt minister van transport Claudio Burlando.

De Italiaanse bewindsman is eerder deze maand teruggefloten door de Europese Commissie. Zijn decreet voor gedwongen verplaatsing van alle vluchten van Linate naar Malpensa is ongeldig verklaard. Alitalia zou voor zijn vluchten Rome-Milaan, een van de drukste routes van Europa, wel Linate mogen blijven gebruiken. Eurocommissaris Neil Kinnock vond dat hier sprake was van oneerlijke concurrentie, omdat Alitalia zijn hub Fiumicino, het vliegveld van Rome, wel via Linate zou kunnen bevoorraden.

Burlando veegt in een gesprek dat argument van tafel. “De gedachte dat de mensen in de zone van Milaan na de opening van Malpensa toch Fiumicino zouden blijven gebruiken als hub, is buitengewoon discutabel,” zegt hij. Malpensa is juist bedoeld om Noord-Italië een direct vertrekpunt, zonder tussenstops, aan te bieden naar intercontinentale bestemmingen.

De buitenlandse maatschappijen, die protest hebben aangetekend bij Brussel, wijzen erop dat de verbindingen met Malpensa veel te wensen overlaten. Het vliegveld ligt ruim 53 kilometer buiten de stad. Het laatste stukje weg ontbreekt nog, al zal het op tijd gereed zijn. Een directe spoorverbinding met het centrum van Milaan is pas midden volgend jaar klaar. En de autostrada die vanuit Milaan richting Malpensa voert, staat altijd vol files.

Burlando antwoordt hierop dat de werkzaamheden aan de gewone weg en de spoorlijn vallen binnen het kader dat hierover is afgesproken met de Europese Commissie - Brussel heeft ongeveer een vijfde betaald van de 2,4 miljard gulden die Malpensa heeft gekost. Het gepraat over de problemen voor de passagiers vindt hij gelegenheidsargumenten. “Linate is al veel te vol en Malpensa gaat eerder te laat dan te vroeg open,” zegt hij. “Nu moeten die passagiers veertig minuten rondjes draaien omdat ze niet kunnen landen.” Bovendien lijdt Linate 's winters vaak onder de mist, terwijl Malpensa dichter bij de bergen ligt en er veel minder last van heeft.

Burlando kondigt voor begin oktober een nieuw decreet aan. Inhoudelijk wil hij daar niets over zeggen, alleen over de uitgangspunten. Een daarvan is dat een overgangsperiode onvermijdelijk is: “Ook de andere grote hubs hebben in het begin zo'n periode gehad.” Een tweede is dat Malpensa van begin af aan een echte hub moet zijn. “Een hub moet goed worden gevoed door de lucht, met andere verbindingen. Als er te weinig vluchten zijn, verdwijnt het idee van een hub.”

De afgelopen weken is er veel gepraat tussen Brussel en Rome over het percentage vluchten dat tijdelijk op Linate zou kunnen blijven. Italië hield vast aan twintig procent, Brussel wil aanzienlijk meer, en een compromis is tot nu toe onhaalbaar gebleken.

Een ander discussiepunt is hoe die percentages moeten worden ingevuld. Gaat het bijvoorbeeld om een kwart van alle vluchten van Lufthansa op Linate, of om een kwart van iedere afzonderlijke route? De buitenlandse maatschappijen willen zoveel mogelijk flexibiliteit houden. Zij offeren graag hun verbindingen met regionale vliegvelden op aan Malpensa om hun hubs, Frankfurt en London, zo veel en zo lang mogelijk vanuit Linate te bevoorraden.

Terwijl buitenlandse maatschappijen suggereren dat Italië de passagiers wil laten opdraaien voor de gebrekkige planning en de slechte verbindingen, vinden de Italianen dat ze het morele recht hebben om een lucratief onderdeel van hun thuismarkt terug te veroveren. Burlando: “Wij hopen dat Alitalia en de KLM samen erg sterk worden, zonder het communautaire recht te schenden.”