Tentoonstelling over Dick Bruna; Nijntjes voor alleman

De expositie 'Dick Bruna' is t/m 3 jan 1999 in het Museum van de Twintigste Eeuw, Bierkade 4 en 4a te Hoorn. Open di t/m zo 10-17u. Entree volw ƒ 5, kinderen 4 tot 16 jaar, 65+, CJP ƒ 4. Inl 0229-214001.

Aandachtig staart het dikke peutertje op de oude zwart-wit foto naar de grond. Het enorme, witte konijn dat nieuwsgierig op hem af komt hupsen, merkt hij niet op. Het peutertje is Dick Bruna, dertien maanden oud. De in 1927 geboren tekenaar en schrijver is inmiddels dankzij een wit konijn wereldberoemd. De oude kinderfoto is te zien in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn, op een overzichtstentoonstelling over Bruna's werk en leven.

Aan Bruna werden wel vaker tentoonstellingen gewijd, zoals enkele jaren geleden nog in Groningen. Ook in Hoorn wordt weer een beeld gegeven van Bruna's carrière; van de Zwarte Beertjes-reclameposters die in de jaren zestig de stations sierden ('Het is weer pocketsweer'), tot het eerste kinderboekje, De appel uit 1953. Daarnaast is er ruimte voor curiosa, zoals een speciale voelbare Nijntje-uitgave voor blinden. Een bescheiden fotoreportage toont hoe een prent tot stand komt. Nauwgezet trekt de illustrator met een fijn penseel de kenmerkende dikke zwarte contourlijn rond een van zijn figuurtjes.

Het bijzondere van de tentoonstelling in Hoorn is dat er voor kleine kinderen echt iets te beleven valt. Een van de twee aan Bruna gewijde zalen staat vol platte houten 'Nijntje-huisjes' op kinderhoogte. In ieder huisje is een raam uitgesneden, waarachter bijvoorbeeld Brunaboekjes in verschillende talen liggen zoals 'Le petit lapin dans la neige'. Of je kunt je hoofd door het raam steken om een liedje over Nijntje te horen. De bijschriften van deze origineel vormgegeven vitrines zijn in voor kinderen begrijpelijke taal gesteld.

Aardig is de wijze waarop kleine kinderen bewust worden gemaakt van hoe Dick Bruna de wereld verbeeldt. Een wand hangt vol foto's met bijpassende prenten. Kinderen moeten bijvoorbeeld bij een foto van een grillige boomtak waar het zonlicht doorheen schemert, de plaat van een typische Bruna-boom zoeken, een groene bol op een gele streep tegen een blauwe achtergrond. Als de combinatie goed is, gaat er een lampje branden.

Er is ook een schuifspel te doen waarmee Bruna's figuren, een clown, een tent, tegen telkens een andere achtergrondkleur geplaatst kunnen worden. Zo krijgen kinderen een idee van de zeggingskracht van kleuren. Met een eenvoudig computerspel kunnen zij zijn vormgebruik onderzoeken. In een hoek vol kussens draait een video met verfilmde Brunaverhalen en kan een kleurplaat worden gemaakt.

Voor volwassenen interessant zijn de biografica, foto's van Dick Bruna in zijn jeugd en aan het werk, in zijn atelier. Er is een vitrine vol pockets met een door hem ontworpen omslag. Een gemis op de tentoonstelling is dat er nauwelijks aandacht aan Bruna als auteur is besteed. Terwijl het ook zijn rijmpjes zijn, de bedriegelijke eenvoud van zijn taal, die zijn boekjes zo eigen maken.

Talloze merchandise-artikelen uit allerlei landen geven een beeld van Bruna's immense, wereldwijde populariteit. Vooral in Japan wordt alles waar een poppetje van Dick Bruna opstaat, goed verkocht. Er is een volledige barbequeset, compleet met borden, bestek en een schort. Er draait een videofilm over het Nijntje-skioord in Japan. Maar het leukste is misschien nog wel het piepkleine fotootje van de Nijntje-fanclub: een groepje giechelende Japanse dametjes dat trots hun Nijntjewanten de lucht in steekt.