Solidariteitsdefect

Werknemers hebben de afgelopen jaren betaalde arbeidstijd afgestaan uit solidariteit met werklozen. Een proces dat wordt geïnitieerd door de vakbonden. Uit het artikel van Karel Berkhout van 9 september blijkt dat CBS-econoom S. Keuning meent dat het achterblijven van de lonen ook komt doordat de Nederlander korter is gaan werken. Deze redenering gaat echter mank.

Keuning vermengt een macro en een micro beschouwing. Op microniveau is het juist dat de vakbonden hun leden loonmatiging hebben kunnen 'verkopen' door het uit te ruilen voor korter werken. Het argument van herverdeling van arbeid is in dit proces ook veelvuldig gehanteerd. Op macroniveau dienen we echter de arbeidstijd buiten beschouwing te laten. De nationale koek wordt dan verdeeld over huishoudens, ondernemingen en overheid. Nu blijkt dat het partje van die koek voor de huishoudens met 27 miljard is afgenomen. En de ondernemingen hebben zich structureel een substantieel groter stuk toegeëigend. Dat kan alleen maar als de beloofde herbezetting van afgestane arbeidstijd onvoldoende is gerealiseerd. De werknemers hebben er echter wel wat bij gekregen. De werkdruk is fors toegenomen en ook het onbetaalde overwerk. Waar Karel Berkhout schrijft: “Het kapitaal heeft zo op het oog dus meer gewonnen bij het poldermodel dan de arbeid” heeft hij gelijk. Waar hij schrijft: “de werknemers kregen hun banen”, zeg ik: ja, maar onvoldoende. Het is zuur te moeten constateren dat de ondernemingen niet hun verantwoordelijkheid voor het poldermodel nemen, maar liever investeren in het buitenland. Door dit solidariteitsdefect dreigt de banenmotor eerdaags stil te vallen, omdat hij zonder benzine staat die loonmatiging heet.