NAVO wellicht in actie; VN willen snel bestand in Kosovo

NEW YORK, 24 SEPT. De Veiligheidsraad heeft vannacht een bestand in Kosovo en een dialoog geëist. De raad overweegt “aanvullende maatregelen” als de eisen worden genegeerd. De NAVO treft inmiddels voorbereidingen voor een militaire actie in Kosovo.

De aanvullende maatregelen van de V-raad kunnen, aangezien de resolutie is aangenomen op basis van hoofdstuk 7 van het VN-Handvest, bestaan uit strafacties, inclusief militair ingrijpen van de internationale gemeenschap - in dit geval de NAVO. De resolutie werd aanvaard met veertien tegen nul stemmen, bij één onthouding - die van China.

Vandaag hebben in Vilamoura in Portugal de NAVO-ambassadeurs besloten de militaire bevelhebbers van de NAVO te vragen een luchtvloot te vormen voor eventueel ingrijpen in Kosovo. De bevelhebbers gaan nu bekijken welke landen welke wapens ter beschikking stellen voor welk soort militair optreden. Secretaris-generaal Solana sprak van een eerste formele stap voor de vorming van een strijdmacht die in Kosovo kan ingrijpen en van “een belangrijk politiek signaal dat de NAVO bereid is geweld te gebruiken als dat noodzakelijk wordt”.

De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Van Aartsen, reageerde in New York verheugd op de resolutie van de V-raad, “de enige die haalbaar was”. Volgens hem kan Belgrado niet om deze “oproep van de wereld” heen. Resolutie 1.199 was ingediend door Frankrijk en Groot-Brittannië, die de tekst eerst hadden besproken met de andere leden van de Contactgroep voor ex-Joegoslavië: de VS, Rusland, Duitsland en Italië. De indieners hopen Belgrado onder druk te zetten om het geweld in Kosovo te staken en met internationale bemiddeling een dialoog met de Albanezen te beginnen.

Volgens de resolutie moeten de partijen in Kosovo een bestand afkondigen, “een dreigende humanitaire ramp” voorkomen, een dialoog beginnen en een tijdschema afspreken voor een regeling. Joegoslavië moet militaire acties tegen burgers staken, de troepen die “burgers onderdrukken” terugtrekken en internationaal toezicht toestaan. De Albanezen moeten het “terrorisme” veroordelen, afzien van geweld en voorkomen dat de guerrilla wordt gefinancierd. Partijen moeten samenwerken met het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden. Als men niet meewerkt overweegt de raad “verdere actie en aanvullende maatregelen om de vrede en stabiliteit in de regio te handhaven of te herstellen”.

Pagina 5: 'Voor actie nog besluit nodig'

In de tekst van de resolutie komt geen tijdslimiet voor.

Volgens de Amerikanen brengt de resolutie een NAVO-interventie in Kosovo dichterbij. Maar andere leden van de V-raad gaan ervan uit dat voor militair ingrijpen in Kosovo een nieuwe beslissing van de raad nodig is. De Russische VN-ambassadeur, Sergej Lavrov, sprak zich gisteren ondanks zijn instemming met de resolutie opnieuw uit tegen een interventie: Rusland, zei hij, wil een regeling die “exclusief door politieke middelen tot stand komt, op basis van een brede autonomie voor Kosovo”.

De Duitse minister Klaus Kinkel leek een militaire interventie op korte termijn ook uit te sluiten. Hij zei dat het beraad over Kosovo van de NAVO in Portugal, vandaag, “een laatste stap in de planning, en niet een eerste stap in het beslissen” over ingrijpen in Kosovo wordt. Zijn Franse collega, Hubert Védrine, zei dat de resolutie “voor het moment” volstaat, maar dat de V-raad moet wachten op de volgende stap alvorens een militair ingrijpen te overwegen. Hij onderstreepte dat alleen de V-raad beslist over het gebruik van geweld.

De president van Servië, Milan Milutinovic, zei gisteren dat Joegoslavië zich “tot het eind” zal verdedigen als het wordt aangevallen.

Onze diplomatieke redacteur schrijft vanuit New York: minister Van Aartsen (Buitenlandse Zaken) zei “zeer gelukkig” te zijn met de resolutie. Begin deze week zei hij nog te verwachten dat de V-raad zou besluiten tot een resolutie waarin ronduit met een militaire interventie zou worden gedreigd. De minister sprak toen over de Nederlandse bereidheid om met F-16's bij te dragen aan een NAVO-luchtmachtoperatie.

Gisteren bleek er, om Rusland over de streep te trekken, toch nog water bij de wijn te zijn gedaan. Zo ontbreken in de resolutie een tijdslimiet en een concrete doelstelling voor de geëiste dialoog. Van Aartsen ontkende niet dat de resolutie is afgezwakt. “Maar we moeten haar zien als deel van een opbouwproces”, zei hij. “Dit is een oproep van de wereld waarmee [de Joegoslavische leider] Miloševic rekening zal moeten houden”.