Geen serieuze druk van VN op Miloševic

De VN-Veiligheidsraad wil een einde aan het conflict in Kosovo, volgens een gisteren aangenomen resolutie. Maar Rusland blijft geloofwaardige druk op Belgrado blokkeren.

ROTTERDAM, 24 SEPT. Westerse ministers roepen al maanden dat zij in Kosovo niet de fouten uit Bosnië zullen herhalen, maar in werkelijkheid zijn zij daar hard mee bezig. Een collectief-krachtige opstelling tegen de Joegoslavische president Miloševic ontbreekt, waardoor hij - aanjager van de oorlog in Bosnië - in de Servische provincie Kosovo opnieuw vrijwel ongestoord etnische zuiveringen kan doorvoeren.

Met bijna 1.400 doden, ruim 250.000 vluchtelingen en de winter voor de deur kan de huidige catastrofe in Kosovo moeilijk als een 'geleerde les van Bosnië' worden aangemerkt - waarmee Westerse ministers zich eerder dit jaar nog op de borst klopten. Die Westerse zelfingenomenheid spoorde toen al niet met de historische realiteit: de internationale gemeenschap had het kruitvat-Kosovo sinds 1989 - toen Miloševic de Albanese meerderheid de autonomie afpakte - links laten liggen, ook bij het vredesakkoord voor Bosnië in Dayton eind 1995, en werd in februari van dit jaar uit haar sluimer gewekt door het offensief van Servische politietroepen tegen de Albanese meerderheid.

Na inmiddels zes maanden van Westerse verdeeldheid, Russische oppositie, oplevend en afstervend sabelgekletter van de NAVO, boterzachte sancties en drie loze ultimatums van de Contactgroep voor ex-Joegoslavië voegde de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties daar gisteren een vertrouwd en half dreigement aan toe: onmiddellijk stoppen met vechten, een “dreigende humanitaire ramp” voorkomen en beginnen met een dialoog over een politieke oplossing, anders worden “verdere acties en aanvullende maatregelen” overwogen.

Resolutie 1199 mist een tijdslimiet en een concreet drukmiddel op Miloševic. En dat is waar deze koele tacticus gevoelig voor is. Dat is hij zeker niet voor sleetse retoriek van Westerse ministers als de Brit Cook of de Nederlander Van Aartsen over een “duidelijk signaal” of een “oproep van de wereld”. Miloševic kon in 1995 naar de onderhandelingstafel in Dayton worden gelokt met het vooruitzicht dat de sancties tegen Belgrado zouden worden opgeheven, maar nu heeft hij nauwelijks last van internationale sancties. Miloševic bleek toen ook gevoelig voor de NAVO-bombardementen, maar hoe reëel is die militaire dreiging nu? De meningsverschillen hierover in de V-raad roepen levendige herinneringen op aan Bosnië. De vijf permanente leden (met vetorecht) leggen de reikwijdte van hun resolutie verschillend uit. Volgens de Verenigde Staten en Groot-Brittannië effent '1199' de weg naar een NAVO-interventie maar Frankrijk en vooral Rusland denken daar anders over. Rusland is al zeven maanden consequent tegen militair ingrijpen. De Amerikanen menen dat de NAVO zelfs kan optreden buiten de VN om, maar de meeste andere (ook NAVO-)leden van de V-raad menen dat hiervoor een nieuwe VN-resolutie nodig is. En die lijkt alleen al kansloos door de Russische blokkade. Hoe deze impasse moet worden doorbroken, weet niemand.

Zolang de Russen niet zwichten, heeft Miloševic de gelegenheid om de etnische zuiveringen door te zetten, het Westen in slaap te sussen met halve of schijntoezeggingen en vooral tijd te rekken. De NAVO-ministers van Defensie besloten vanochtend de militaire chefs te vragen een luchtvloot te vormen voor eventueel ingrijpen. NAVO-chef Solana noemde dit “een belangrijk politiek signaal dat de NAVO bereid is geweld te gebruiken als dat noodzakelijk wordt”. Maar het is zeer de vraag of de NAVO buiten de V-raad om zal optreden en de hele internationale politieke orde terzijde zal schuiven.