Elbe

Lengte: 1.164 kilometer Oorsprong: Reuzengebergte (Tsjechië) Monding: Noordzee (via Hamburg) en de Oostzee (via het Lübeckkanaal) Belangrijkste steden: Dresden, Maagdenburg, Hamburg

'Door het hoekraam (...) keek ik naar de Elbe, ik zag twee kraaien die al vliegend om iets slaps, iets hangends, misschien om een stuk darm vochten dat ze om beurten weggristen, naar binnen werkten en uitspuwden, tot het op een ijsschots viel en daar door een waakzame meeuw werd opgepikt.' De roman Deutschstunde bestaat voor een groot deel uit sfeervolle landschapsbeschrijvingen. Uitvoerig bezingt Siegfried Lenz flora, fauna en scheepvaart op de fascinerende Elbe bij Hamburg: zijn held Siggi Jepsen heeft tijd genoeg om naar buiten te staren want hij zit een lange straf uit. De directeur van het internaat voor moeilijk opvoedbare jongens heeft hem in een isoleercel gestopt waar hij een opstel moet wrochten over 'de vreugden van de plicht'. Al starend schiet hem een perfect onderwerp te binnen: zijn vader. Jepsen senior, een brave politieman, werd onder Hitler de cipier van zijn beste vriend. Waardoor hij zich verlaagde tot de rang van verrader. Deutschstunde uit 1968 was en is in de Duitse les een favoriet boek. De goede bedoelingen van Siegfried Lenz bevallen de leraren wel. Tegenover de akelige gezagsgetrouwheid van de vader staat immers de sympathieke opstandigheid van de zoon en zo is het Duitslandbeeld weer gered en de wereld mooi in balans. Dat de lezertjes op die manier niet leren nadenken, komt goed uit omdat een zelfstandige oordeelsvorming de wankele autoriteit van de hedendaagse docent voorgoed zou kunnen ondermijnen. Liever een simpel schema dan een ingewikkeld verhaal. Liever een clichématige landschapsbeschrijving dan verwarrende originaliteit. De Elbe, jubelt Siegfried Lenz, is een rivier met schepen 'die eerst niet te zien, alleen te horen zijn: het zwakke dreunen van de machines kondigt zich aan, dan een stoten en duwen, teweeggebracht door de ijsschotsen die versplinterend langs de ijzeren boeg rollen'. Het is toch niet nodig om meer over Duitsland te zeggen?