Bloedige maandag

e cliënt die afgelopen maandagmiddag het kantoor van zijn plaatselijke bank binnen liep, eiste zijn beleggingsadviseur persoonlijk te spreken. En wel onmiddellijk. Hij had een enorm verlies geleden op zijn beleggingsportefeuille. Zo was het hem niet voorgespiegeld toen hij vier maanden eerder zijn financiële strategie had uitgestippeld.

Dat was aan het begin van de zomer geweest. In een persoonlijk gesprek had de beleggingsadviseur hem toen aangeraden een hypotheek op de overwaarde van zijn huis te nemen. Het klonk overtuigend: de rente staat laag, de aftrek van hypotheekrente is bij 'Kok-II' in veilige handen. Kortom, zei de adviseur: de fiscus betaalt mee aan de financiering van de beleggingen en de belastingvrije koerswinst is voor u. Trouwens, had meneer wel eens aan een constructie met het leasen van aandelen gedacht? Zelfde ideetje: de rente is aftrekbaar, de koerswinst belastingvrij. Op de balie lagen de folders met de aantrekkelijke aanbiedingen. Ja, die Vermeend wilde dergelijke fiscaal gestuurde beleggingsconstructies gaan aanpakken, maar vooralsnog waren ze volop toegestaan. En de koersen, vroeg de cliënt nog aarzelend. De AEX was vanaf het begin van het jaar al fors gestegen, dat kon toch niet doorgaan? De adviseur stelde hem gerust. Volgens de laatste inzichten van de research-afdeling zouden er de komende tijd nog bakken geld van sparende babyboomers die uit de kinderen waren, naar de beurs gaan. De AEX zou best eens een inzinkinkje kunnen krijgen, maar de trend zou stijgend blijven.

De cliënt was overtuigd. Met een verhoogde hypotheek en een leasecontract stortte hij zich op de aandelenmarkt. De resultaten bleven niet uit. De AEX bereikte 1.315,63 punten op 21 juli. De cliënt dacht tevreden terug aan het gesprek met zijn beleggingsadviseur. In financieel opzicht beloofde het een uitermate zonnige zomer te worden. Maar vervolgens tuimelde het slechte nieuws over elkaar heen. De Azië-crisis wilde maar niet overwaaien. Plotseling was overal sprake van politieke instabiliteit. Een regeringscrisis in Rusland. Een schandaal in Amerika. Paniek in Brazilië. Jeltsin. Clinton. Grote, internationaal opererende ondernemingen gaven winstwaarschuwingen. De beurzen hadden het niet meer en de belegger hield zijn adem in.

Had hij maar naar zijn vrouw geluisterd, dacht de cliënt, en zijn aandelen vanaf de camping in juli weer verkocht. Zij wist trouwens niet eens van de schulden die hij was aangegaan.

Deze week beleefde de AEX zijn 'bloedige maandag'. De 21ste september viel de bodem onder de koersen weg, in het begin van de middag zakte de AEX tot 885,18 punten. Een verlies van 430 punten, ofwel 32,7 procent vergeleken met de top precies twee maander eerder. Op dat moment werd het de particuliere belegger te veel. Geëmotioneerd rende hij het kantoor van zijn bank binnen, naar de kamer van de beleggingsadviseur. U heeft mij onvolledige informatie over de economische risico's in de wereld verstrekt, riep hij verontwaardigd. De adviseur had hem wel verteld dat koersontwikkelingen uit het verleden geen garantie waren voor de toekomst, maar dat het zó uit de hand kon lopen, nee, dat had hij er niet bij verteld.

De bankadviseur maande de cliënt tot kalmte.

Hij erkende dat de research-afdeling de effecten van de wereldwijde crisis had onderschat. De vraaguitval uit Azië, de politieke chaos in Rusland, de gedaalde grondstoffenprijzen - de reacties op de beurzen waren veel scherper geweest dan verwacht. Weet u, zei hij vertrouwelijk, het is het Clinton-effect. En de Viagra-president richt zich altijd weer op.

Dat weekeinde waren de media van de wereld in de ban van seks, leugens en videotapes van de Amerikaanse president. Door de onzekerheid over de toekomst van Clinton was de dollar in de voorafgaande dagen sterk in koers gezakt, een daling van 7,5 procent. Onder druk van het Lewinsky-schandaal was de dollar zo'n vijftien cent minder waard geworden ten opzichte van de gulden. Ieder procentpunt daling van de dollarkoers betekent een daling van de AEX met een half procentpunt, vertrouwde de adviseur zijn cliënt toe.

Een snelle berekening leerde dat de AEX louter door de daling van de dollar bijna 4 procent in koers had verloren. Een verlies van de totale Amsterdamse beurswaarde van 20 miljard gulden. De beleggers hebben flink moeten incasseren voor het slippertje van de president, zei de adviseur veelbetekenend. Het was een heel dure sigaar geweest. De cliënt liet zich uit zijn hoofd praten om een einde te maken aan zijn beleggingsavontuur. Verkopen op het dieptepunt van de markt zou het stomste zijn wat hij kon doen. Trouwens, hij mocht van geluk spreken dat hij niet in de high-tech sector zat, daar waren de klappen nog harder aangekomen. Maar misschien had hij toch minder goedgelovig moeten zijn over de beleggingsproducten met geleend geld, dacht hij toen hij de bank uitliep.

De adviseur liep tevreden terug naar zijn bureau. Weer een cliënt gerustgesteld. Een uitspraak van een beroemde Amerikaanse beleggingsexpert, Peter Lynch, schoot door zijn hoofd. “People believe in stocks, but they don't understand why.” Zo was het maar net.