Afschuiven van schuld vertraagt strafproces CL

De Franse justitie heeft de voormalige topman van Crèdit Lyonnais opnieuw aan de tand gevoeld. Maar een echte strafzaak tegen de schuldigen van het bankschandaal rondom CL komt maar niet van de grond. Er staan veel reputaties op het spel.

PARIJS, 24 SEPT. Jean-Yves Haberer, voormalig topman van de Franse staatsbank Crédit Lyonnais, voelt het net van justitie nauwer worden. Gisteren is een gerechtelijk vooronderzoek tegen hem ingesteld. Dat betekent nog geen strafzaak, maar wel een nieuwe stap in het persoonlijk verantwoordelijk stellen van de directie voor de miljardenstroppen van begin jaren '90.

Haberer, die Crédit Lyonnais leidde van 1988 tot 1993, moet zich verantwoorden voor opzettelijk onjuiste jaarverslagen over de jaren '90, '91 en '92. De verliezen zouden toen bewust gedrukt zijn. Haberer heeft zich er overigens steeds op beroepen dat hij dat deed met uitdrukkelijke goedkeuring of zelfs op verzoek van de toezichthoudende instanties: de Banque de France en de Directie van de Schatkist, onderdeel van het ministerie van Financiën.

Dat is een van de redenen waarom 'de rechtszaak-Crédit Lyonnais' er nog niet is: de socialistische regering-Bérégovoy moedigde Haberer aan in zijn expansie-politiek. Crédit Lyonnais moest de grootste bank van Europa worden. Daarvoor waren grote risico's toelaatbaar. De conservatieve regering-Balladur heeft van '93 tot '95 de ware omvang van de schade ook niet aan het licht willen brengen. De topambtenaren bij Banque de France (De Larosière) en de Schatkist (Trichet) bleven belangrijke bankfuncties vervullen. Het hele Franse bestuurssysteem heeft gefaald. Dat hele complex van medeverantwoordelijkheid op het hoogste niveau heeft de meermalen beloofde berechting moeilijk gemaakt.

De Franse justitie heeft intussen vijf jaar onderzoek gedaan naar allerlei aspecten van de monumentale schipbreuk van Crédit Lyonnais, die de Franse belastingbetaler tussen de 35 en 50 miljard gulden heeft gekost. Intussen lopen vijftig verschillende procedures die onderdelen van het bankschandaal onderzoeken. Haberer was dit voorjaar al door justitie aan de tand gevoeld in de zaak van een failliete dochterbank in Toulouse. Nu wordt hij voor het eerst ontboden over Crédit Lyonnais zelf.

Haberer laat zich overigens niet willoos naar de slachtbank voeren. In een verklaring beklaagde hij zich er gisteren over als 'zondebok' te worden klem gezet door andere betrokkenen die hij cynisch omschreef als 'specialisten in het openen van de paraplu'. Met andere woorden: de heren zoeken dekking en schuiven de hele schuld op mijn schouders. Volgens Haberer heeft zelfs de huidige eerste man van CL, Peyrelevade in het begin van zijn ambtsperiode nog met de boeken gesjoemeld om het verlies binnen de perken te houden. Met hem werd Haberers tweede man van destijds, François Gille, door de rechter van instructie gehoord. Deze heeft daar meermalen om gevraagd, onder meer in een boek waarin hij de werking van de gemankeerde collectieve verantwoordelijkheid in en na die dolle jaren van onroerend goed- en filmavonturen beschrijft. Hij claimt Haberer wel tijdig te hebben gewaarschuwd voor een aantal naderende rampen, maar lang niet alle.

De geschoonde Crédit Lyonnais-bank is intussen weer zo winstgevend dat privatisering in zicht komt. De Europese Commissie eist dat ook, als onderdeel van het goedkeuren van de miljardeninjecties door de Franse staat. De huidige financiële crisis, die ook de bankaandelen naar beneden heeft gedrukt, heeft de minister van Financiën ertoe gedwongen de privatisering van CL voorlopig even uit te stellen. Half oktober zou er meer over worden gezegd, maar vóór eind dit jaar kan het er niet meer van komen, zoals oorspronkelijk voorzien.