'Wij helpen rood-groen niet aan de macht'

Politiek blijkt een kwestie van zelfvertrouwen, ook al wordt gevaarlijk op de rand van de afgrond gebalanceerd. Zelfbewustzijn kan Guido Westerwelle, algemeen-secretaris van de FDP, niet worden ontzegd. “Ik ben vol goede moed.”

BERLIJN, 23 SEPT. Vlak voor de Bondsdagverkiezingen van zondag is de algemeen-secretaris van de liberale FDP, de kleine regeringspartner in de conservatief-liberale regering, optimistisch. “Alleen met de FDP in de regering zal Duitsland werkelijk hervormen”, zegt Guido Westerwelle tegen de Oost-Berlijners.

De snelle advocaat van 36 jaar is op bezoek in het oosten van de hoofdstad, bij de toonaangevende Berliner Zeitung. Na de Duitse hereniging is de krant in handen van de uitgever Bertelsmann gekomen en volledig vernieuwd. Maar nog altijd bestaat het lezerspubliek grotendeels uit 'Ossies', want ook na de Wende zijn de meeste lezers in Oost- en West-Berlijn hun eigen Berlijnse krant trouw gebleven.

Het is een bont gezelschap van lezers dat deze avond naar de grote zaal van de krant is gekomen om de Jungstar (de 'snoek in de vijver vol karpers in Bonn') van de liberalen te horen. Veel colberts, stropdassen en sjaaltjes, maar ook spijkerjacks en truien. Niet alleen de 'betere verdieners' willen hun vragen op Westerwelle afvuren - een imago dat de FDP probeert kwijt te raken - ook kleine zelfstandigen, werklozen, studenten en oudere vrouwen met een klein pensioen, blijkt al gauw.

De jonge liberaal zet zijn beste beentje voor; vlak voor de verkiezingen hoopt Westerwelle vooral in het oosten van Duitsland stemmen te winnen omdat daar veel kiezers nog niet besloten hebben. De FDP moet hard vechten om terug te keren in de Bondsdag. De liberalen hebben bij de jongste verkiezingen in Beieren dramatisch verloren en kregen niet meer dan 1,7 procent van de stemmen. Bij de landelijke opiniepeilingen schommelt de partij angstig rondom de kiesdrempel van 5 procent.

Hoe zit het met de bezuinigingen op de AOW? Zal deze regering de belastingen werkelijk verlagen? Moeten buitenlanders een dubbele nationaliteit krijgen? Mag Rusland bij de NAVO? En, wat vindt Westerwelle nu van de Clinton-affaire, vraagt een oudere dame.

“Beneden peil”, noemt Westerwelle het voyeurisme waar politici en pers zich aan schuldig maken. Het privé-leven is in de politiek taboe, vindt hij. Wat in Amerika gebeurt, waait meestal na vijf jaar over naar Europa. “Maar deze ellende houden we graag buiten de deur.”

Intussen is een lange, armoedig geklede man naar de microfoon gelopen. Hij is werkloos en maakt zich kwaad over de FDP-voorzitter. “We hebben meer dan vier miljoen werklozen in het land en telkens als ik Wolfgang Gerhardt hoor, praat hij over 'zwartwerkers' die moeten worden aangepakt. Dat is reuze grievend.”

Nee, nee, dat heeft de man toch echt verkeerd begrepen, reageert Westerwelle. Hij moet niet denken dat de FDP een kille partij is die alleen maar het mes wil zetten in het sociale stelsel. “We willen juist dat verkeerd gebruik van uitkeringen wordt aangepakt, zodat het geld besteed wordt aan de mensen die het echt nodig hebben.” En Westerwelle verhaalt over een recent verkiezingsoptreden in Hamburg, waar hij werd aangevallen door twee werkloze punkers, die boos waren over een brief van het arbeidsbureau waarin stond dat ze beschikbaar moesten zijn voor een baan. “Ik ben niet bereid te accepteren dat een werkloze vader met een gezin een lagere uitkering krijgt, omdat deze gezonde jongens weigeren te werken.” Het is klare taal die hem een warm applaus van de zaal oplevert.

De FDP is de enige partij die niet terugschrikt voor de impopulaire boodschap het sociale stelsel te moderniseren. De sociale premies zijn in Duitsland dermate hoog geworden, dat arbeid eenvoudig uit de markt wordt geprezen. Teveel mensen willen dit volgens de FDP-politicus nog altijd niet zien. Een vakman, iemand met een schildersbedrijf, moet vier uur werken om het salaris van één uur te verdienen, rekent Westerwelle voor. “Dat is niet op te brengen; daarom neemt men nauwelijks nieuw personeel aan.”

De sleutel voor meer dynamiek in de economie is volgens de FDP een algehele belastingverlaging met tarieven van 15, 25 en 35 procent (het toptarief is nu 53 procent). “Dat is de beste banenpolitiek”. Lagere belastingen zijn de enige effectieve manier om investeringen aan te trekken, de werkloosheid te bestrijden en de staatsfinanciën te consolideren. Een rood-groene regering van SPD en Groenen levert uitsluitend hogere belastingen op, zegt Westerwelle en wijst op de Groenen die negen nieuwe belastingen voorstellen. “Vernietigend voor de investeringen.”

Westerwelle wijst erop dat de hervormingen, zoals de korting van het ziekengeld, versoepeling van het ontslagrecht en de winkeltijden, eindelijk vruchten beginnen af te werpen. De werkloosheid daalt licht en dit jaar groeien de investeringen voorzichtig. “Maar alleen al het gepraat over al die belastingen maakt buitenlandse investeerders kopschuw.”

De kiezers kennelijk ook, want de FDP heeft met zijn profilering als 'partij van de belastingverlaging' weinig vrienden gemaakt en het stigma 'neoliberaal' opgeplakt gekregen. Westerwelle maakt duidelijk dat het de FDP om meer te doen is: hervorming van het universitair onderwijs, de dubbele nationaliteit voor buitenlandse kinderen die in Duitsland geboren zijn, uitbreiding van de NAVO.

Één ding wil hij heel duidelijk maken: de FDP leent zich nìet voor een coalitie met SPD en Groenen. “Wij willen deze politiek van nieuwe belastingen, afschaffing van de NAVO en de Bundeswehr juist verhinderen. Rood-groen hoeft er niet op te rekenen dat wij ze aan de macht helpen.”