Fortuinlijke vluchtroute afgesneden

Na een Nederlands-Belgische lunch in het Haagse hotel Des Indes is het voor gefortuneerde Nederlanders weer iets minder aantrekkelijk geworden om met hun vermogen de grens over te vluchten.

DEN HAAG, 23 SEPT. Langzaam sluit het net zich rond de 'inwijkelingen'; vermogende Nederlanders die naar België zijn uitgeweken voor de belastingvoordelen. De inwijkelingen vestigden zich in België omdat ze er hun pensioenrechten voordelig kunnen afkopen, successierechten ontlopen en geen vermogensbelasting betalen.

Maar stapje voor stapje wordt het verschil tussen België en Nederland weggewerkt. Recent wapenfeit: het onderzoek dat de Nederlandse en Belgische fiscus zijn begonnen naar Nederlandse gepensioneerden die de belasting hebben ontdoken.

“De fiscale aantrekkelijkheid van België wordt steeds minder”, constateert fiscaal hoogleraar/adviseur D. Juch, specialist op het terrein van Belgische-Nederlandse wetgeving. “De lunch van de Nederlandse en Belgische ministers van Financiën heeft België weer iets onaantrekkelijker gemaakt.”

Gisteren kregen minister Zalm en staatssecretaris Vermeen in het Haagse hotel Des Indes Juch van hun collega Viseur de formele toezegging dat de Belgische fiscus meewerkt aan de zogenoemde 'jacht op de 500'.

Rijke gepensioneerden die na 1995 hun vermogen om fiscale redenen hebben overgeheveld naar het buitenland kunnen alsnog rekenen op een forse belastingaanslag; het gaat daarbij om ongeveer 500 mensen.

De 'jacht op de 500' is geopend na een uitspraak in kort geding afgelopen zomer, waarbij de rechter bepaalde dat de pensioenvlucht onrechtmatig is. Anticiperend op de uitspraak had de staatssecretaris aan alle belastinginspecteurs opdracht gegeven pensioenvermogens die met een truc naar het buitenland worden overgeheveld tegen zestig procent te belasten, het hoogst mogelijke tarief. Dankzij het akkoord van Des Indes kunnen deze aanslagen nu worden geïnd.

Sinds 1995, toen Vermeend een aanscherping vane fiscale wetgeving aankondigde, zijn veel Nederlandse ondernemers die hier een pensioen hadden opgebouwd op het moment van de uitkering van dat pensioen naar het buitenland vertrokken. Daardoor viste de fiscus achter het net. De premies voor zo'n pensioen zijn namelijk aftrekbaar van de belasting; daar staat tegenover dat het pensioen fiscaal wordt belast wanneer het wordt uitgekeerd.

De afgelopen jaren is een aanzienlijke hoeveelheid vermogen 'fiscaal geëmigreerd' naar België. Volgens Juch heeft Vermeend met zijn aankondiging in 1995 van een aanscherping van de fiscale wetgeving zelfs een “ware exodus” veroorzaakt. Exacte cijfers zijn er niet maar naar schatting zijn in de periode 1993-1995 jaarlijks ongeveer 500 Nederlandse gezinnen naar België geemigreerd. In 1996 zou het, aldus een schatting van Juch, om 2500 gezinnen gaan. Het gemiddelde vermogen van een inwijkeling schatte Juch eerder op zo'n 20 miljoen gulden. Dat zou betekenen dat er in 1996 ongeveer 50 miljard gulden aan Nederlands vermogen naar België is verschoven. Daareem is sprake van een kapitaalvlucht die zijn weerga in de Nederlandse geschiedenis niet kent. Het ministerie van Financiën plaatste destijds toen kanttekeningen bij deze berekeningen. “Maar tot en met de dag van vandaag heeft Financiën geen cijfers gepubliceerd”, constateerde Juch vanmorgen.

Tijdens de lunch in Des Indes is gisteren het onderzoek - het grootste dat ooit naar belastingvlucht is gehouden - beklonken. De Nederlandse fiscus verwacht “minimaal honderd miljoenen gulden” te incasseren. Vooralsnog heeft het onderzoek dat sinds juni loopt nog niet tot veel commotie geleid bij de 'inwijkelingen', weet Juch. Hij is belastingadviseur bij Loyens & Volkmaars in Tilburg en houdt kantoor pal aan de weg tussen Breda en België. Hij ziet de vermogende Nederlanders letterlijk heen en neer pendelen in hun Mercedessen met Belgische nummerplaat. “Er zijn nog geen aanslagen daadwerkelijk opgelegd”, zegt Juch. “Ik verwacht dat veel mensen de aanslag zullen aanvechten. Het gaat namelijk om forse bedragen. Stel een pensioen van vier miljoen gulden wordt alsnog fiscaal belast, dan spreek je wel over een bedrag van 2,4 miljoen dat je met de fiscus moet afrekenen.”

De wetgeving die Vermeend in 1995 aangekondigde is nu een jaar van kracht. De zogenoemde directeur-grootaandeelhouder (dga) betaalt sindsdien belasting wanneer hij emigreert. Afgelopen zomer spanden vijf dga's een kort geding aan tegen het ministerie van Financiën. De meeste mensen die een pensioen hebben opgebouwd laten het geld jaarlijks uitbetalen. De meer vermogende gepensioneerden proberen via een zogenoemde afkoop soms in één keer over hun pensioenvermogen te beschikken. Dit laatste is in Nederland fiscaal zeer ongunstig. Pensioenverzekeraars bedachten een truc waarbij het pensioenkapitaal wordt overgenomen door een pensioenfonds. Dit fonds brengt het kapitaal vervolgens onder bij een dochter in het buitenland, meestal België. De naar het buitenland vetrokken cliënt kan daar vervolgens het pensioen afkopen tegen een veel gunstiger tarief.

De samenwerking tussen de Nederlandse en Belgische fiscus is volgens Juch “redelijk uniek” en was “medio jaren negentig nog abslouut ondenkbaar”. Eén van de gevolgen zal zijn dat steeds meer fiscale vluchtelingen op zoek naar het meest gunstige belastingklimaat, België links zullen laten liggen op weg naar Zwitserland en Portugal.