Embryo'tje in wereld vol rare schepsels

The Secret Adventures of Tom Thumb. Regie: Dave Borthwick. In: Nederlands Filmmuseum, Amsterdam; Haags Filmhuis, Den Haag; Chassé Cinema, Breda.

The Secret Adventures of Tom Thumb ziet er nog het meest uit als een van de korte animaties die The Quay Brothers voor de muziekzender MTV hebben gemaakt. Grimmig humoristische filmpjes waarin het mechanische wereldbeeld van meestermachinebouwer Jean Tinguely tot leven kwam. Paperclips veranderden in insecten die ratelend rondvlogen, lieflijke poppen werden wreed onthoofd en het hele rariteitenkabinet van een verstoft museum voor natuurlijke historie kwam tot leven: de wonderlijkste wezens kropen uit hun weckflessen en haalden de wereld overhoop. De uit 1993 daterende film die nu door het Nederlands Instituut voor Animatiefilm (eveneens in 1993 opgericht) in roulatie wordt gebracht geeft wat dat betreft een goed beeld van de heersende trends in de animatiefilm van zo'n vijf jaar geleden.

Het is ook de eerste lange animatiefilm die regisseur Dave Borthwick voor de door hem eind jaren tachtig mede-opgerichte bolexbrothers-animatiestudio in Bristol maakte, centrum van veel toonaangevende Europese animatiestudio's waartoe ook de fameuze Aardman Studios behoort (verantwoordelijk voor de klei-animatie Wallace and Gromit).

The Secret Adventures of Tom Thumb is wel omschreven als 'een ontmoeting tussen Klein Duimpje en David Lynch', want de symbolistische wereld van een embryo-achtig klein kereltje wordt bevolkt door gemuteerde nachtmerries en genetisch gemanipuleerde gevaren. Gereedschappen en industrieel afval zijn herboren als allerlei prachtig geconstrueerde schepsels die zich ophouden op post-apocalyptische puinhopen en in altijd nachtzwarte stegen of neonverlichte onderzoekslaboratoria vol onverwachte knipperlichten, automatische luikjes en bliep-geluidjes.

De film is gemaakt met behulp van de zogenaamde stop motion-techniek: alle beelden zijn één voor één opgenomen. Omdat er ook 'echte mensen' in voorkomen, die voor elke camera-foto hun lichaam in dezelfde stand moesten houden als in het voorgaande shot, heeft de film een staccatoachtige, schokkerige sfeer die goed past bij de bijna defecte wereld van Borthwicks inktzwarte sprookje. Tom Thumb is wat betreft beeld en verhaal toegankelijk voor iedereen met een voorkeur voor macabere universa en hallucinerende humor.

Voorafgaand wordt De monnik en de vis van Michael Dudok de Wit vertoond, een muzikale (ondersteund door composities van Corelli) lijnanimatie waarin het menselijk geluk is teruggebracht tot een bijna frivole anekdote over een monnik die een vis probeert te vangen en daar net als iedereen die het geluk te zeer najaagt nooit in slaagt. Of wel natuurlijk.