'Anwar moet hier levend uitkomen'; 'Engel van Maleisië' Azizah

Na de arrestatie van haar man, de gewezen vice-premier van Maleisië Anwar Ibrahim, heeft ze de leiding genomen over de hervormingsbeweging. Azizah Ismail wil geen geweld.

KUALA LUMPUR, 23 SEPT. Het volk noemt haar hoopvol en liefkozend de engel van Maleisië en Westerse diplomaten vergelijken haar al met Cory Aquino van de Filippijnen en Sonia Gandhi uit India, twee vrouwen die in de voetsporen van hun vermoorde mannen politieke oppositie voerden tegen het bewind in hun land.

Azizah Ismail, de echtgenote van Anwar Ibrahim, de gewezen vice-premier van Maleisië die begin deze maand werd ontslagen en sinds zondag in de gevangenis zit, wil graag in de voetsporen treden van deze dappere Aziatische vrouwen. “Net als zij volg ook ik mijn man, want iemand moet het gevecht voortzetten”, vertelt Azizah in haar woonkamer. Maar op één punt wil ze dat de vergelijking met Aquino en Gandhi mank gaat. “Mijn man moet hier levend uitkomen”, zegt ze strijdbaar, het zachte gelaat verpakt in een lichtgele tudung, de traditionele hoofddoek voor vrouwen in dit conservatieve moslimland.

Zelf vindt de 46-jarige Maleisische, die in Dublin werd opgeleid tot oogarts en perfect Engels spreekt, zich geen engel. “Ik ben een mens, maar voor de hervormingsbeweging van Anwar weet ik dat ik iets engelachtigs vertegenwoordig, namelijk de goedheid van de Maleisische mensen. Een meerderheid in dit land is goedgezind, leeft braaf volgens de regels en wetten; zij willen dat de rechtvaardigheid en de waarheid in deze zaak rond Anwar uiteindelijk zullen overwinnen. Zij willen niet bang gemaakt worden als burgers in een soort politiestaat”, zegt ze. “Ik zeg niet dat Maleisië een politiestaat is, maar het lijkt er soms wel op”, voegt ze er meteen, bijna geschrokken, aan toe.

Ze weegt haar woorden uiterst voorzichtig, ook als ze spreekt over de zorgen die zij heeft over de gezondheid van haar 51-jarige echtgenoot. Maandagavond kreeg zij een briefje van iemand toegestopt waarop stond dat de Maleisische politie van plan was Anwar te injecteren met het HIV-virus. Op die wijze zou de politie bewijs willen creëren voor de seksuele uitspattingen met vrouwen en mannen waarvan Anwar wordt verdacht en die aanleiding vormden voor premier Mahathir om zijn gedoodverfde opvolger te ontslaan. Het bewijs tegen Anwar bestaat tot nu toe slechts uit de verklaringen van twee mannen, die afgelopen weekeinde voor de rechter bekenden ooit door Anwar te zijn verleid en betast. Anwar beweert dat de twee tot die bekentenis zijn gedwongen na ernstige mishandeling en marteling. Vanmorgen circuleerden in de hoofdstad Kuala Lumpur geruchten dat beide mannen tijdens hun verhoor met elektrische schokken zijn bewerkt. Ook zouden zij een injectie hebben gekregen waarvan de politie zou hebben gezegd dat dit het HIV-virus was, terwijl het om een onschuldige prik ging.

Azizah kan en wil helemaal niets zeggen over dergelijke verhalen, die volgens de politie bewust worden verspreid via het Internet, waarop Anwar-supporters buiten de regeringsgezinde nationale media om met elkaar communiceren. Haar commentaar, maandagavond voor een buitenlands radiostation, over de mogelijke HIV-injectie bracht haar gisteren al in ernstige moeilijkheden met de autoriteiten. Ze werd tot drie keer toe verhoord en bedreigd met arrestatie wegens aanzetten tot ondermijning van het rechtssysteem. Maar ze is nog steeds thuis bij haar zes kinderen, en daar wil ze voorlopig blijven.

“De politie heeft verboden dat onze reformasi-beweging nog politieke bijeenkomsten organiseert en ze hebben mij gevraagd of ik onze aanhang rustig wil houden”, vertelt Azizah. “Ik hou me keurig aan de nieuwe regels.” De luidsprekers die de afgelopen drie weken rond het huis hingen om de duizenden Anwar-supporters te laten meeluisteren naar de toespraken van de ontslagen politicus, zijn gisteren weggehaald. “Maar ik kan de mensen niet tegenhouden om hierheen te komen en niemand kan mij verbieden mijn zorgen te uiten over de gezondheid van mijn man.”

Een provisorisch gedicht gat in de zware houten voordeur van het huis herinnert aan de brute inval, zondagavond. Maleisische commandotroepen, met bivakmutsen en machinegeweren, drongen het huis van Anwar binnen om hem te arresteren. Een van zijn dochters klampte zich huilend vast aan de benen van haar vader. “Toen zag ik ook bij een aantal agenten tranen in de ogen springen. Ik denk niet dat ze precies wisten wat ze hier moesten doen. Ze vertelden me: wij voeren ook alleen maar orders uit. Daarna gaven ze ons een uur de tijd om boven, in onze slaapkamer, met het gezin het avondgebed te doen en mocht Anwar nog wat spullen pakken.”

Ze is verbaasd, en soms zelfs verbijsterd, vertelt ze, over het geweld dat is gebruikt tegen Anwars reformasi-beweging. Premier Mahathir zei gisteren dat Anwar bezig was de emoties van zijn aanhang te bespelen om zo een soortgelijke ontwikkeling op gang te brengen als dit voorjaar in Indonesië te zien was, toen een orgie van geweld en plundering de opmaat vormden voor het opstappen van president Soeharto. Maar volgens Azizah bleven Anwars bijeenkomsten juist altijd vredig. “Overal waar Anwar sprak, vroeg hij steeds aan zijn aanhang rustig te blijven, en iedereen hield zich daaraan. Ook toen we zondag met tienduizenden in het centrum van Kuala Lumpur waren, gebeurde er niets. Pas toen Anwar was gearresteerd, begon de onrust, al weet ik niet wie begon, want onze supporters waren ongewapend.”

Ondanks alle beperkingen die de autoriteiten Anwars aanhang opleggen, gelooft Azizah dat het Maleisische volk zich de komende dagen zal laten horen. Diplomaten verwachten geen 'Indonesische toestanden', simpelweg omdat de armoede en de honger in het buurland bij lange na niet vergelijkbaar zijn met de situatie in Maleisië.