Annemarie Prins in huid van Medea

Voorstelling: Vervallen oever Medeamateriaal Landschap met Argonauten, van Heiner Müller, door Veem Theater Producties. Regie: Tonny Vijzelman. Gezien: 18/9 Het Veem Theater, Amsterdam. T/m 27/9 aldaar. Inl. (020) 626 0112.

Is ze dood, de bleke vrouw die zo slap in haar stoel hangt? Is het bloed uit haar lichaam gelopen, eens? Bij een misdrijf, een ongeval, een geslaagde zelfmoord? Deze levende dode of dode levende spreekt. Verwarde nonsens zo op het eerste gehoor. Tot er uit de door elkaar gegooide en steeds herhaalde zinnen een patroon ontstaat. Herinneringen aan een ontrouwe man, aan een oorlog en aan langdurig drankgebruik roepen het beeld op van een machteloze die achteraf haar woede koelt.

Annemarie Prins hanteert de moeilijke tekst van Heiner Müller met een vanzelfsprekendheid alsof ze hem zelf had geschreven. Hij lijkt dan ook een beetje op haar eigen tekst Harmoniehof. Die ging eveneens over oorlog, verraad, vernederingen en de hang naar zelfdestructie. Prins putte daarbij uit haar persoonlijke verleden als oorlogskind en ze speelde het drama, vorig jaar, in haar eentje. In de voorstelling Vervallen oever Medeamateriaal Landschap met Argonauten doet ze ook het meeste in haar eentje. Ze zingt, ze mompelt, ze krast: 'Het braaksel uit het zondagspak Afvoerpijpen/ Die kinderen met vrachten uitstoten tegen de opmars der wormen/ Jenever is goedkoop.' Maar dit keer heeft ze een tweede speler ingeschakeld, met een lichaam dat in alles het tegendeel is van het hare. Het lichaam van Gustav Borreman is jong, naakt, donker en onmiskenbaar mannelijk. Het hokt, één brok spier en spanning, in een hut hoog in de lucht. De hut is legergroen en de man slaakt ijselijke kreten: is hij een krijger, een ruimtevaarder, een Argonaut? Vragen en nog eens vragen, en dat is niet negatief bedoeld maar een teken van fascinatie. Met dank aan Heiner Müller, die in plaats van regieaanwijzingen te geven een heleboel suggereert. Zo vervlecht hij de geschiedenis van een moderne vrouw, misschien zijn echtgenote Inge die in 1966 haar hoofd in een gasoven stak, met de sage van de antieke Medea.

Medea: ook zij een slachtoffer van de oorlog. Met Jason en zijn Argonauten vocht ze tegen vervaarlijke krijgers. Maar Jason verliet haar voor een jongere vrouw en zo heeft de oorlog tussen de seksen Medea nog het meest getekend. Om wraak te nemen kruipt de oudere vrouw, de moderne, de Annemarie-Prins-achtige, in Medea's huid. Prins, die in november voor haar voortrekkersrol in het Nederlandse toneel de Albert van Dalsum-prijs krijgt, speelt de kindermoord-scène met maximale precisie en minimale middelen. De hanger die als een kostbaar sieraad op haar borst lag te blinken gaat open en een knipmes verschijnt. En de poppetjes die eerst nog vingerdecoratie waren worden doorboord en doorstoken.