Clinton flirt ook in verhoorkamer met de camera

Het video-verhoor van president Clinton en de ovatie voor hem bij de VN boden gisteren een bizar spiegelbeeld. Door onze redacteur

ROTTERDAM, 22 SEPT. De inwoner van het Dorp Wereld kreeg gisteren een historische kameleon-versie van zijn machtigste dorpsgenoot te zien: simultaan onderging de Amerikaanse president een meedogenloos kruisverhoor in de rol van ontkennende verdachte èn een meedogende ovatie in de gedaante van geliefd leider.

Het eerste had al plaats op 17 augustus in een geïmproviseerde verhoorkamer in het Witte Huis met een video-verbinding, het tweede gebeurde gisteren live in de vergaderzaal van de Verenigde Naties in New York. Als gevolg van een vermoedelijk door de Republikeinen geregisseerde speling van het lot werden ze tegelijk uitgezonden. De leider van de Westerse beschaving als good and bad guy op het breukvlak van seks en macht - zo zout hadden de liefhebbers het in het land van de tv- en filmpioniers nog niet gegeten. De werkelijkheid als imitatie van fictie?

Het tafereel was in meer dan één opzicht een spiegelbeeld: het kruisverhoor stond model voor de haat en het gebrek aan respect van binnenlandse politici, het applaus voor de waardering en onbegrip van buitenlandse leiders.

De behoeftigen aan ranzigheid zullen teleurgesteld zijn. Het video-verhoor was geen elektronische lynch-partij. Integendeel, Fase Twee van de publieke Republikeinse sloop van een Democratisch presidentschap bleek een van de saaiste televisie-uitzendingen aller tijden over het onderwerp vreemdgaan: de vraagstelling was ongestructureerd en repeterend, de antwoorden niet onthullend of gedetailleerd en de geluidskwaliteit belabberd.

Clinton slaagde er vrijwel de hele tijd in zijn presidentiële waardigheid te behouden. Wilde ik alles vertellen? Nee! Schaamde ik me ervoor? Ja! Vroeg ik haar erover te liegen? Nee! De staccato-antwoorden toonden de Come Back Kid op zijn best: zelfs in de verhoorkamer flirt hij met de camera.

Clinton profileerde zich na negen maanden van ontwijken, hele en halve leugens als een doorsnee-overspelige man die het slechte nieuws nog redelijk wist te brengen: hij gaf zijn ongepaste gedrag toe, maar wilde dit gedrag liever niet in detail bespreken - dus ontwijken, uit respect tegenover zijn gezin en zijn ambt, zoals hij het formuleerde. De ondervragers kregen geen vat op hem en misten de toon die past bij een “onafhankelijke aanklager”.

De tape lijkt daarmee niet doorslaggevend voor de afloop van deze partijpolitieke oorlog en het overleven van deze president. Juridisch lijkt de meineedzaak tegen Clinton gisteren niet zwakker of sterker geworden. De burgers mogen nu oordelen of er sprake is van high crimes and misdemeanors (zware misdrijven en wangedrag). Hun vermoeidheid of verzadiging lijkt de uitkomst te bepalen.

Intussen kijkt de rest van de wereld machteloos toe hoe Clinton wordt belaagd. Het oordeel van het buitenland staat vast, zo onderstreepte de spontane staande ovatie gisteren bij Clintons ontvangst in de Algemene Vergadering van de VN. De Duitse bondskanselier Kohl “moet kotsen” van de hele affaire, en met hem velen in de internationale gemeenschap. De Fransen spreken van een “seksueel McCarthyisme”. De Republikeinse heksenjacht en de daarmee gepaard gaande media-hysterie is voor vele buitenlandse leiders ook een aanval op de normen en waarden van hun eigen beschaving. De woordvoerder van de Franse socialistische partij viel vanochtend uit naar de “door seks geobsedeerde” onafhankelijk aanklager Kenneth Starr. “Als de conservatieven de heer Clinton willen vernederen, missen ze hun doel, omdat het ware slachtoffer de democratie is. De Verenigde Staten zijn verzwakt en vernederd.”

De familie van volkeren liet gisteren blijken Clinton hard nodig te hebben, hoezeer de wereld ook verdeeld is over de aanpak van verschillende crises. Juist een land als Frankrijk, dat veelvuldig van mening verschilt met de VS, heeft dit de afgelopen weken duidelijk laten blijken. De etnische zuivering in Kosovo, de haperende wapeninspecties in Irak, de problemen van Rusland, de wereldwijde beurscrises en de nucleaire perikelen van India en Pakistan vergen Clintons leiderschap meer dan ooit. Opnieuw blijkt hoezeer het buitenland voor dit leiderschap afhankelijk is van de grillen van de parlementaire jungle op Capitol Hill.