Miljarden dollars IMF-steun aan Rusland zijn zoek

MOSKOU, 21 SEPT. De Russische rekenkamer heeft aanwijzingen dat een deel van de financiële steun van het IMF aan Rusland door corruptie en bestuurlijke incompetentie is verdwenen. Volgens Venjamin Sokolov, voorzitter van de rekenkamer, zijn enkele miljarden dollars misbruikt voor andere doelen dan waarvoor het geld was bestemd.

De steun van het IMF was bedoeld om de koers van de roebel op peil te houden. In een interview dat de BBC gisteren uitzond zei Sokolov dat “miljarden dollars niet zijn gebruikt voor het beoogde doel en een deel ervan zelfs eenvoudigweg is gestolen”.

Als voorbeeld verwees Sokolov naar de wijze waarop het ministerie van Financiën geld van het IMF heeft misbruikt. Het departement had ongeveer vierhonderd miljoen gulden gekregen ter financiering van een exportcontract voor MiG-straaljagers. Het contract werd echter nooit geëffectueerd en het geld is nimmer teruggevonden, aldus Sokolov voor de BBC.

Sokolov zei dat hij het IMF een maand geleden heeft gewaarschuwd geen geld meer vrij te geven uit het hulppakket ter waarde van ruim twintig miljard gulden, zolang de Russische regering niet in staat of bereid is tot “strikte controle”.

Sokolov werd in de uitzending van de BBC bijgevallen door de oppositionele parlementariër en econoom Grigori Javlinski. Volgens Javlinski moet het IMF komend half jaar geen steun meer verstrekken omdat hulp “niet werkt”. De Russische regering op haar beurt wil de hulp, waarover deze zomer overeenstemming werd bereikt, wel binnenhalen. Vanmorgen heeft premier Jevgeni Primakov een van zijn vice-premiers, Aleksander Sjochin, aangewezen als onderhandelaar. Hij vervangt Anatoli Tsjoebais die zijn positie door de financiële crisis van afgelopen maand is kwijtgeraakt.

Veel kans van slagen lijkt Sjochin vooralsnog niet te hebben. Ten eerste omdat Primakov het IMF afgelopen vrijdag duidelijk heeft gemaakt dat hij niet genegen is aan alle voorwaarden van de Westerse geldschieters te voldoen. Het IMF eist stappen in de richting van liberalisering van de markt. Primakov daarentegen wil een aantal staatsmonopolies in ere herstellen, te beginnen met het monopolie op alcohol en tabak. Primakov wordt daarin gesteund door de Russische Bond van Industriëlen en Ondernemers, een organisatie waarin de zogeheten 'rode directeuren' van de voormalige staatsbedrijven zijn verenigd. Ten tweede omdat Primakov er tot nu toe niet in geslaagd is zijn nieuwe regering te complementeren. Een groot aantal sleutelposten in zijn kabinet is nog altijd vacant.

Vrijdag wees Vladimir Ryzjkov, de 32-jarige vice-voorzitter van het parlement, zijn benoeming tot vice-premier voor Sociale Zaken van de hand. Onduidelijk is of minister Michail Zadornov van Financiën en diens collega Boris Fjodorov van de Belastingdienst in functie zullen blijven. Ryzjkov zei “drie etmalen” niet geslapen te hebben voordat hij tot de conclusie kwam dat hij de verantwoordelijkheid toch niet aandurfde.

De om zich heen grijpende angst voor politieke functies in de regering-Primakov wordt mede ingegeven door de “protestacties” die de communisten voor 7 oktober hebben aangekondigd en die zouden moeten leiden tot het aftreden van president Jeltsin. Naarmate de financiële crisis voortduurt, neemt de communistische partij meer afstand van premier Primakov, die tien dagen geleden mede met steun van de communistische fractie in het parlement werd benoemd. Eisten de communisten een week geleden nog een regering van 'nationaal vertrouwen', nu nemen ze met niet minder genoegen dan een regering die de “nationale belangen” gaat behartigen.

Ook de sociale-liberale partij Jabloko van Javlinski wil zich niet committeren aan Primakov. Voormalig vice-premier Boris Nemtsov, een leerling van Javlinski, typeerde de regering-Primakov gisteren voor de Moskouse televisie als een “discussieclub voor monetaristen, dirigisten en centristen”.