Voor Joschka Fischer is het nu alles of niets

Joschka Fischer, leider van de Groenen, kan als het meezit in januari het EU-voorzitterschap overnemen. Als het tegenzit komen zijn Groenen niet eens in de Bondsdag.

BERLIJN, 19 SEPT. In Berlijn is de 'grijze wolf' in vorm. Joschka Fischer, de politieke leider van de Groenen, heeft net tien kilometer gejogd. Dat doet hij elke dag, waar hij ook is. Op de Alexanderplatz heeft Fischer zich deze avond opgemaakt voor een 'robbertje vechten', want kort geleden kreeg hij nog een ei naar zijn hoofd gegooid. In het oosten van Duitsland zijn de Groenen niet zo populair.

De inmiddels 50-jarige Joschka Fischer mag in het westen een Werdegang hebben doorgemaakt van een rebel uit Frankfurt tot de politieke 'sterspreker' van de Bondsdag, in Oost-Duitsland stemt bijna niemand op de Groene Partij, die het autorijden duurder wil maken en vliegreizen aan banden wil leggen. Dat zijn nu net enkele verworvenheden van de Duitse hereniging, die bij àlle Oostduitsers in goede aarde zijn gevallen. In de oostelijke deelstaten zijn de Groenen dan ook niet meer in de parlementen te vinden.

Wat zijn dieet de laatste twaalf maanden is geweest?, wil een Berlijner weten. “Minder eten, gezonder en het achterwerk bewegen”, schalt Fischer naar de vragensteller. Ooit was hij twee keer zo dik en dwong daarmee zelfs respect af van de bondskanselier, die ervan genoot tegen de Groenen-politicus 'op te eten'. Natuurlijk wil Fischer wel iets meer kwijt (“geen alcohol, geen snoep, geen vlees, bananen zijn ok.”), maar liever praat hij met de 700 toehoorders over kerncentrales die moeten worden stilgelegd, over een energiebelasting en over mensenrechten.

Niet bekend

De kennis van de cijfers had Fischer ook niets uitgemaakt. “Hoe de uitslag ook uitvalt, het zal Kohls einde betekenen”, zegt hij de Berlijners. Kohl heeft lang genoeg de tijd gehad iets aan de werkloosheid en de hoge staatsschuld te doen, vindt Fischer. De verkiezingsaffiches waarop de bondskanselier 'Weltklasse' genoemd wordt, doen hem erg denken aan voetbaltrainer Berti Vogts, die onlangs ook het veld heeft moeten ruimen.

Fischer is in zijn element. In zijn vale dunne regenjas en met zijn scheve, ironische blik heeft hij veel weg van detective Colombo. Maar onder de regenjas draagt Fischer tegenwoordig een chique, grijs Armani-pak.In de jaren tachtig maakte Joschka nog furore toen hij bij zijn beëdiging als minister van Milieu in Hessen in spijkerbroek met spierwitte gympen verscheen. Alles allang nostalgie.

Mochten SPD en Groenen een meerderheid behalen, dan zou Fischer wel eens minister van Buitenlandse Zaken kunnen worden. Dan zal de vroegere taxi-chauffeur en protestleider in '68 het voorzitterschap van de Europese Unie overnemen op 1 januari. Hij moet historische beslissingen treffen over vergroting van de EU en hervormingen van de landbouw.

Voor het zover is echter, zullen Fischer en zijn partijgenoten nog hard moeten vechten om überhaupt bij de verkiezingen op 27 september de kiesdrempel te halen, want in de peilingen schommelt de partij gevaarlijk dicht bij de 5 procent. Sinds het partijcongres in maart voorstelde de benzineprijs naar 5 mark per liter op te trekken, begingen de Groenen de ene na de andere blunder. De Duitsers zouden nog maar eens in de vijf jaar een vakantie met het vliegtuig mogen maken, het leger werd met Hitlers Wehrmacht vergeleken, op de Autobahn mocht niet meer geraced worden en de NAVO moest worden afgeschaft.

Fischer en zijn 'Realos' van de pragmatische vleugel waren woedend op de fundamentalistische achterban ('Fundis'); ook de sociaal-democraten. In de peilingen tuimelde de partij van 12 naar 6 procent.

“Bent u wel gelukkig dat de Groenen een echte partij zijn geworden? Was u niet liever een actiegroep voor burgerrechten gebleven”, wil een gepensioneerde weten. Voor hem neemt Fischer de tijd. Het is “absoluut geen goed idee” om weer in de buitenparlementaire oppositie terecht te komen. “We hebben als actiegroep wel zaken als atoomenergie aan de kaak gesteld. Maar de enige manier om het afschaffen van kernenergie te bewerkstellingen zijn wetsveranderingen. Dat kunnen alleen politieke partijen bereiken”, onderstreept Fischer. Waar zou Von Pierer, de topman van Siemens me liever zien?, vraagt Fischer. Buiten demonstrerend op straat of binnen als milieuminister? Buiten natuurlijk, en daarom willen de Groenen naar binnen.

Handicap is dat het de Groenen nog altijd aan professionaliteit ontbreekt. Na de missers in het voorjaar hebben de Groenen rap een 'nieuw' korter verkiezingsprogramma aangenomen, waaruit de heikele thema's zijn verdwenen. Maar of de sceptische kiezer zich daarmee laat bedotten?

Fischer heeft intussen de aanval op de CDU geopend, die de BTW wil verhogen. “Een nieuwe belastingleugen”, zegt Fischer, “eerst de solidariteitstoeslag voor het Oosten en nu dit! Wie de Groenen kiest weet tenminste dat er een energiebelasting komt”. Over de acht andere belastingen rept Fischer niet: het belasten van particuliere vermogens, van bedrijven die geen stageplaats beschikbaar stellen, van aandelen, van benzine, van erfenissen, van aardgas, van kolen, van zwaar verkeer.

De Groenen-Realo's mogen geloven dat hun Sturm und Drang voorbij is, of de kiezer dat ook moet nog blijken.