'Tweede Coen' verdeelt Amsterdamse college

Een Tweede Coentunnel leidde deze week tot de eerste fikse ruzie tussen de collegepartijen GroenLinks en VVD in Amsterdam. Spoedberaad gisteren bracht geen oplossing.

AMSTERDAM, 19 SEPT. Half autorijdend Noord-Holland staat iedere dag in de file bij de Coentunnel. Maar de Amsterdamse wethouder F. Köhler (GroenLinks) kent geen medelijden. Köhler: “Alleen voor het economisch verkeer is de Coentunnel een probleem. De rest gaat vrijwillig in de file staan.” Daarom wil Amsterdam alleen met veel mitsen en maren akkoord gaan met de bouw van een tweede Coentunnel.

In 1985 was er al een akkoord over met het kabinet, de provincie Noord-Holland, Amsterdam en omliggende gemeenten. Aan de dagelijkse files bij de Coentunnel onder het Noordzeekanaal moest een einde komen door een tweede tunnel aan te leggen en het aantal rijstroken fors uit te breiden. Maar meer dan dertien jaar later is nog geen besluit en evenmin uitzicht op minder files.

Als het aan de Amsterdam ligt, worden de plannen opnieuw uitgesteld. Vorige week reageerde Amsterdam op de 'Trajectnota Capaciteitsuitbreiding Coentunnel' van het ministerie van Verkeer en Waterstaat waarin allerlei alternatieven staan. Amsterdam pleit voor nader onderzoek naar milieuvriendelijker alternatieven, zoals 'doelgroepstroken' voor het vrachtverkeer. De uitbreiding van de Coentunnel van 2x2 naar 2x5 of 2x6 rijstroken leidt tot een te grote groei van het autoverkeer en daarmee tot een hogere uitstoot van schadelijke gassen, aldus Köhler.

Bovendien vindt Amsterdam dat het ministerie eerst maar eens over de brug moet komen met de volledige financiering van de Noordzuidlijn, de metrolijn van Amsterdam Zuid/WTC via het Centraal Station naar Amsterdam-Noord. Vorig jaar ontstond commotie toen bleek dat het rijk de benodigde 1,9 miljard gulden niet in de begroting had opgenomen, terwijl het stadsbestuur vóór het referendum over de metrolijn de verzekering had gegeven dat de financiering rond was.

Alleen de financiering van het deel van Zuid/WTC naar het Centraal Station is nu zeker. In de begroting van Verkeer en Waterstaat is 1,35 miljard gulden gereserveerd en dit deel staat in de zogenoemde realisatietabel. Het half miljard dat nodig is voor de rest, staat nog steeds in de 'planstudietabel'.

In Amsterdam bestaat nu de vrees dat voor de metro naar Noord pas veel later geld ter beschikking komt. Daarom heeft Köhler de volledige financiering van de Noordzuidlijn opgenomen in het advies over de Coentunnel. Köhler: “Ik noem het geen dreigement. We laten alleen weten hoe hard dit voor ons ligt.”

De reacties op deze opstelling waren fel. “Arrogantie van de grote stad”, “chantage”, “Amsterdam isoleert zich van de rest van de regio”. Burgemeester Th. van Dam van Purmerend: “Zo wordt de zaak opnieuw op de lange baan geschoven.” Een filevrije verbinding met het gebied ten noorden van het Noordzeekanaal is volgens hem van groot economisch belang.

Ook het bedrijfsleven is getergd. Volgens de Kamer van Koophandel handelt het stadsbestuur in strijd met afspraken die met het vorige college zijn gemaakt: Amsterdam zou de Westrandweg en de Tweede Coentunnel “voortvarend bevorderen”. De Westrandweg (ook wel aangeduid als A5) moet de Coentunnel door het westelijk havengebied met Schiphol verbinden.

Op het ministerie is met enige verbazing gereageerd op het hoofdstedelijke dreigement. “De minister is niet gevoelig voor chantage”, zegt een woordvoerder. Minister T. Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) zal samen met haar collega J. Pronk (VROM) waarschijnlijk eind dit jaar een beslissing nemen over de Coentunnel. Daarna volgt nog inspraak. Men gaat er van uit dat de 'Tweede Coen' niet voor 2007 klaar is, meer dan 22 jaar na het eerste plan. Met de Coentunnel op de politieke agenda zijn ook voor het eerst sinds de vorming dit voorjaar van het college met PvdA, D66, VVD en GroenLinks de laatste twee partijen scherp tegenover elkaar komen te staan. De twee VVD-wethouders maakten binnen het college een voorbehoud en de VVD-fractie noemde de handelwijze van Köhler “onhandig en onverstandig”. Volgens VVD-raadslid T. Hooijmaijers zet de GroenLinks-wethouder de geloofwaardigheid van de Amsterdamse politiek op het spel. “Sinds 1985 zijn tal van onderzoeken gedaan. Vierhonderd alternatieven zijn bekeken. En nu wil Amsterdam wéér een onderzoek”. Hij vermoedt dat Köhler eigenlijk maar op één ding uit is: het volledig afblazen van een Tweede Coentunnel. Want dat wil zijn partij al heel lang, zegt de VVD'er. Stond in het verkiezingsprogramma van GroenLinks niet dat “de aanleg van een Tweede Coentunnel en de Westrandweg achterwege” moeten blijven?

Köhler reageert gelaten op de kritiek van de VVD. “Waar argumenten ontbreken, worden krachttermen geroepen.” Amsterdam heeft volgens hem niet meer gedaan dan de plannen van Rijkswaterstaat vergelijken met het regionaal verkeers- en vervoersplan. “Dat is wat we in de regio met elkaar zijn overeengekomen. Wie juist kiest voor een verbreding naar 2x6 rijstroken laat dat beleid keihard vallen. Dan groeit het woon-werkverkeer enorm. En dat vinden wij ongewenst.”

De fractievoorzitters en enkele wethouders zijn gisteren in spoedberaad bijeengekomen. De partijen bleven het oneens. Volgende week woensdag komt het onderwerp in de raad.