KRUIDENMIX TEGEN PROSTAATKANKER HEEFT OESTROGENE WERKING

Amerikaanse onderzoekers waarschuwen tegen het onoordeelkundig en onbegeleid gebruik van een alternatief middel tegen prostaatkanker omdat het laboratoriumbepalingen verstoort, de reeds toegepaste behandeling in de war stuurt en (net als de officiële prostaatkankertherapie) ernstige bijwerkingen kan vertonen (New England Journal of Medicine, 17 sept). In de VS zijn kruidenmengsels tegen vaak ernstige aandoeningen in toenemende mate populair. Patiënten met prostaatcarcinoom kunnen het middel PC-SPES (PC staat voor prostaatcarcinoom en SPES is Latijn voor 'hoop') vrij verkrijgen. Er zitten bestanddelen van acht planten in, waaronder glidkruid, weede, chrysanth, zoethout en ginseng. Van de laatste twee was al bekend dat ze ingrijpen in de oestrogeenhuishouding in het lichaam.

De onderzoekers in New Jersey toonden aan dat PC-SPES een krachtige oestrogene werking had op gistcellen en vrouwtjesmuizen zonder eierstokken een veel zwaardere baarmoeder bezorgde dan controle-muizen. Acht mannen met prostaatkanker namen het middel gedurende ten minste een maand en in die periode en enkele weken daarna werd het prostaat-specifiek antigeen (PSA) en de concentratie testosteron in hun bloed bepaald. Een concentratie van PSA boven vier nanogram per milliliter duidt op kanker; bij deze patiënten daalde de PSA tijdelijk van gemiddeld 34 tot 0,4 ng/ml, een spectaculair resultaat. Omdat prostaatcarcinoom een hormoonafhankelijke tumor is, streeft men (vooral als er reeds uitzaaiingen zijn) naar een laag testosterongehalte in het bloed hetgeen bereikt kan worden door castratie maar ook door oestrogeentoediening. In deze patiënten daalde het testosteron met bijna driekwart. Maar de bijwerkingen waren gelijkend op die bij klinische oestrogentherapie: alle acht vertoonden borstontwikkeling en hadden klachten over impotentie en één man kreeg trombose.

Met vloeistofchromatografie werd aangetoond dat PC-SPES nog het meest gelijkenis vertoont met het oestrogeen di-ethyl-stilbestrol (DES), dat overigens in de VS tot het officiële therapeutisch arsenaal tegen uitgezaaide prostaatkanker behoort. Maar gaschromatrografie en massaspectrometrie lieten zien dat er toch verschillen zijn. Men denkt dat diverse bestanddelen van PC-SPES bijdragen aan het oestrogene spectrum. In een redactioneel commentaar in dezelfde NEJM wordt erop gewezen dat er potentiële therapeutische mogelijkheden liggen in dergelijke middelen, maar dat ze niet als onschuldige voedingsaanvulling aan de man gebracht mogen worden. Nauwgezet klinisch onderzoek is ook voor de alternatieve middelen geboden. Want de oude zegswijze: 'Baat het niet, dan schaadt het niet' blijkt vaak niet op te gaan.