Het ongelijk van sticker-vrienden

"Religion and the Rise of Capitalism", mompelde mijn man bij het lezen van het bericht in deze krant over de handelaren op Wall Street die op de televisie keken naar de boetedoening van president Clinton voor een gehoor van kerkelijk leiders: "Clinton was nog niet aan zijn boetedoening begonnen of de koersen begonnen weer te klimmen", zei een van hen.

Ik wilde u deze, naar het beroemde sociologieboek verwijzende gedachtesprong niet onthouden, maar de zaak Clinton verder maar laten liggen. Al is er een zijdelings aspect dat interessant is: uit de publiciteit bleek weer eens dat vrijheid en openbaarheid van informatie in Amerika v¢¢r alles gaat. Bijvoorbeeld ook v¢¢r de in Europa bijna heilige bescherming van de persoonlijke levenssfeer, ook wel privacy genoemd.

Volgens mijn ter zake kundige zegsman brengt de Europese regelgeving Bescherming Persoonsgegevens veel bedrijven in de Verenigde Staten die hier zaken willen doen dan ook tot wanhoop. Ik kan dat begrijpen.

Laat er geen misverstand over bestaan, ik heb mensen met een plakkertje 'nee, geen ongeadresseerd drukwerk' op de brievenbus als mijn beste vrienden. Maar toch kan ik niet meevoelen met wat hen bezielt. Het ontsiert hun voordeur, want de kleur is lelijk en door de vele aanraking met wel gewenst drukwerk is de sticker meestal ook smoezelig. En wat is er tegen de ontvangst? Gezien de papiersoort worden er geen waardevolle bomen voor omgehakt. En veel werk levert het ook niet op. Oprapen en weggooien, daar komt het meestentijds op neer. Maar op weg van deurmat naar prullenmand valt het oog ook wel met enige regelmaat op iets nuttigs. De bordenwarmer die ik al jaren zoek, blijkt ergens te koop, er is nu eindelijk een copyrette in de buurt gekomen of we worden eraan herinnerd dat de schoorsteen hoognodig moet worden geveegd.

Maar het is waar, ondanks de bruikbare informatie die er af en toe tussen zit, wordt het meeste van dit ongerichte, want huis aan huis verspreide, drukwerk ongelezen weggegooid. Voor mij als ontvanger is dat geen probleem, voor de afzenders des te meer.

Een oplossing daarvoor is het in Amerika bedachte direct mail-systeem, waarbij de commerci‰le informatie doelgroepsgewijs wordt verspreid. Het is inmiddels ook in Europa tot grote ontwikkeling gekomen. Daarbij hoort een levendige handel in adresbestanden van lidmaatschappen en abonnementen. Wie lid is van Natuurmonumenten zal misschien toch ook wel een abonnement willen op een tijdschrift over al wat groeit en bloeit. En vooral door combinaties te maken zijn aardige groepsprofielen samen te stellen. Wie zowel in het bestand van Quote als van Ouders van Nu voorkomt, is wellicht ge‹nteresseerd in een reisbureau dat luxe gezinsvakanties organiseert.

Ook ten aanzien van direct mail geldt dat ik daar zeer gediend van ben. Ik krijg van alles en nog wat aangeboden, waarvan ik het bestaan niet wist, laat staan dat ik er naar op zoek was.

Zo niet mijn sticker-vrienden. Ik heb menigeen in woede zien ontsteken: hoe komen ze aan mijn adres! En de gort is geheel gaar als zij dit kunnen achterhalen door een spelfout in het adres die altijd wordt gemaakt bij de adressering door een van de organisaties waar zij lid van zijn. Ze zijn verkocht!

Maar wat het private is aan 's mensen naam en adres ontgaat mij. Beide bestaan toch juist ter wille van communicatie? Een compromis lijkt nu te kunnen worden gevonden in het bij aangaan van een lidmaatschap of abonnement uitdrukkelijk geven van toestemming (informed consent) naam en adres te gebruiken voor andere aanbiedingen.

Dat vind ik nu wel weer prettig, want het gevolg zal ongetwijfeld zijn dat er twee tarieven komen: wie naam en adres beschikbaar stelt krijgt korting. Hoeveel mensen zullen dan nog principieel blijven hechten aan hun privacy?

Maar inmiddels heeft zich een nieuw probleem aangediend: de klantenkaart. Doelgroepprofielen zijn mooi, maar nog mooier is het als je het profiel kunt verfijnen tot op individueel niveau. Daarbij helpt de klantenkaart, die iedere aankoop van de houder registreert. Ook hier geldt weer dat, vooral als aankopen uit diverse winkels worden gecombineerd, een fraai consumptiepatroon van de individuele klant kan worden samengesteld. Daarop kunnen dan zeer persoonlijk afgestemde aanbiedingen worden gedaan. En ik wil eigenlijk wel graag attent gemaakt worden op wat men denkt dat gezien mijn eerdere aankopen binnen mijn belangstellingssfeer ligt. In een ge‹ndividualiseerde samenleving moet dat toch een warm onthaal vinden? Ik zou nooit een klantenkaart willen hebben van een winkel in seksartikelen of pornovideos. Aankopen daar zou ik inderdaad liever tot de priv‚ geheimenissen laten behoren. Maar in grootwinkelbedrijven en warenhuizen is toch weinig onbetamelijks te koop? En niemand hoeft te weten waarvoor je dat onschuldig uitziend rokertje gebruikt.