Beurs Amsterdam maakt zich op voor erg zwaar weer

AMSTERDAM, 19 SEPT. Vraag: wie stuurt de beurs? Antwoord: een massa die voor zestig procent uit professionele en institutionele beleggers uit binnen- en buitenland bestaat en voor veertig procent uit particulieren, zo meent beursbedrijf Amsterdam Exchanges.

De afgelopen week stonden ze gezamenlijk aan het roer. Tevergeefs. De beurskoersen werden in een paniekmarkt heen en weer gesmeten en leken te zijn overgeleverd aan louter buitenlandse invloeden. Trapsgewijs kelderden ze. Bij ieder vleugje herstel namen pessimistische beleggers hun winst door uit te stappen en vielen de koersen dieper.

De winst van dit jaar is daardoor bijna vervlogen. Gisteren bereikte de Amsterdamse graadmeter van de koersen, de AEX-index, een dieptepunt van 942,93 punten. Slechts 29 punten verwijderd van het slot van vorig jaar. Onder invloed van een hogere opening van Wall Street sloot de beurs uiteindelijk op 959,57 punten, ruim vijftig punten onder het slot van vorige week.

We zijn te optimistisch geweest, roepen grote bedrijven nu. Donderdag stelde de Franse telecomgigant Alcatel zijn winstprognose voor het hele jaar negatief bij. Gisteren volgde Koninklijke Olie dit voorbeeld. “En er zullen er meer volgen”, verwacht economisch strateeg Markus Barth van zakenbank Merrill Lynch. “Dit is de derde fase van de wereldwijde correctie van de beurskoersen na de val van Azië en de problemen in Rusland en Zuid-Amerika. De ramingen voor 1999 moeten naar beneden worden bijgesteld. De markt wil horen dat grote multinationals weer wel aan hun eigen verwachtingen kunnen voldoen.”

Volgens Barth zal de onrust nog zeker zes maanden aanhouden. Daar waar goed nieuws uitblijft is de markt overgeleverd aan een erfenis van te optimistische doelstellingen van bedrijven en politieke onderwerpen, zoals de Lewinsky-affaire in de Verenigde Staten.

“Het is een optelsom van meerdere negatieve factoren”, meent macro-analist Hans de Ruiter van zakenbank Kempen & Co. Ook volgens De Ruiter is er goed nieuws nodig om het vertrouwen van beleggers te herwinnen. De beurshandel putte de afgelopen week hoop op een mogelijke renteverlaging uit de VS. Woensdag sprak Alan Greenspan, de voorzitter van het stelsel van Amerikaanse centrale banken die alleen al met zijn mimiek de koersen lijkt te kunnen beïnvloeden. Hij zette zijn rentewapen echter niet in. “Dat hij het spel niet wil meespelen is een extra tik voor het vertrouwen van beleggers”, zegt De Ruiter. “De grote vraag is nu: wie vangen deze vallende markten op. In Europa hoef je niet te verwachten dat overheden die klus gaan klaren. De meesten kampen met de drieprocent-norm voor de toetreding tot de EMU. Ook de grote internationale financiële instellingen, zoals het IMF, zitten met een lege kas. Terwijl dat toch de partijen zijn waarvan je het moet verwachten.”

Over de Amsterdamse beurs is De Ruiter somber. Volgens zijn fundamentele analyse zou de AEX-index met duizend punten op een normaal niveau staan. Toch zet hij zijn raming honderd punten lager. “Vooral particulieren hebben de neiging om door te schieten. Je zag dat aan het begin van dit jaar toen de beurs zo sterk steeg. Nu gaat het de andere kant op. Vooral beleggers die de afgelopen anderhalf jaar zijn ingestapt willen rendementen van twintig procent of meer zien, en dat kan natuurlijk niet.”

Veel analisten waren in juli, toen de beurs op zijn top stond, blijvend optimistisch over de koersen. Ze voorspelden een index van tussen de 1350 en 1000 punten voor de laatste helft van dit jaar. Hun argumenten liggen nog fris in het geheugen: de bedrijven staan er goed voor in West-Europa, de werkloosheid neemt verder af en de koopkracht is peil. Bovendien zou onze regio vluchtkapitaal aantrekken van investeerders in zwakke economieën. Aziatisch kapitaal zou de beurs ook in de eerste helft van dit jaar hebben geholpen.

De Ruiter is van mening dat deze onderbouwingen niet of niet meer kloppen. Hij sluit zich aan bij strateeg Barth van Merrill Lynch. “De bedrijven doen het niet zo goed als we denken”, zegt De Ruiter. “Ik verwacht dat de komende maanden veel ondernemingen met winstwaarschuwingen zullen komen. Ze hebben een veel te optimistische visie gehad. De problemen in Azië, Rusland en Latijns-Amerika zijn onderschat.”

De Ruiter is het deels eens met de opvatting dat de val beperkt wordt omdat er nauwelijk beter renderende alternatieven zijn. “Je ziet de klassieke vlucht in obligaties op kleine schaal optreden. Verder hoor ik in de markt dat grote investeerders veel contanten bewaren en de beurs afwachten. Dat lijkt misschien duur omdat er dan geen rendement wordt behaald, maar die zijn van mening dat je momenteel op de markt alleen nog maar meer kan verliezen. Het wachten is op het moment dat er weer ingestapt kan worden.”