Van Manen imponeert met nieuw ballet

Gezelschap: Nederlands Dans Theater 3. Nieuw werk: Zero Hour, choreografie: Hans van Manen, muziek: Astor Piazzolla, kostuums en toneelbeeld: Keso Dekker, licht: Joop Caboort. Reprises: Addio Terra, A Way A Lone, Nocturne. Gezien: 17/9, Lucent Danstheater, Den Haag. Inf. voorstellingen: (070) 360 99 31.

Met Van Manens nieuwe Zero Hour heeft het senioren gezelschap van het Nederlands Dans Theater er een ballet bijgekregen dat verdient tot de evergreens van het repertoire te gaan behoren. Het ging in augustus in première tijdens het Edinburgh Festival waar de programma's uitgevoerd door NDT 1,2 en 3 en Het Nationale Ballet, volledig gewijd waren aan Hans van Manens werk en waar zijn totale oeuvre bekroond werd met de Archangel, een eervolle onderscheiding toegekend door de critici van het festival.

Zero Hour is een vervolg op Van Manens Vijf Tango's dat hij in 1977 voor Het Nationale Ballet maakte. Vervolg is eigenlijk niet het juiste woord want hoewel het net als Vijf Tango's geïnspireerd is op sfeer, stijl en ritme van die weer zo populaire Zuid-Amerikaanse dansvorm en vooral ook door de muziek die Piazzolla daarvoor schreef, is Zero Hour totaal anders van concept en heeft het een rijpere en meer confronterende ondertoon. In Vijf Tango's is de erotische spanning vol verwachting. Het spel tussen de seksen heeft voor de deelnemers nog veel onbekende, intrigerende facetten. Voor de twee mannen en twee vrouwen van Zero Hour is het spel gekend en daardoor, ondanks de altijd weer gezochte uitdagingen, ook gevreesd. Achter dat nagestreefde samengaan weet men de schaduw van eenzaamheid en de angst verlaten te worden, het spel niet meer te kunnen of mogen meespelen.

Van Manen is niet alleen een meester in het nuanceren van beweging, het hanteren van ritmes, het doceren van herhalingen en van citaten of het aanvoelen van een specifieke stijl - zaken die in Zero Hour weer overduidelijk te constateren waren -, maar ook in het blootleggen van essentiële emoties, relaties en menselijke gedragingen. Hij doet dat net zo subtiel, genuanceerd en direct als in de manier waarop hij een voet geplaatst wil zien, een blikrichting bepaald, of een muzikaal accent eruit gelicht. Die kwaliteiten maken Van Manens werk eigentijds en tijdloos. Het ziet er vaak zo simpel uit, dat zitten op een stoel en dan plotseling messcherp de benen wijd zijwaarts uitspreiden, die uitgestrekte armen die even, als bij toeval, het voorhoofd aanraken, dat fiere, gedecideerde lopen van de vrouwen op hun hoge hakken, waarbij de achteloos achterwaarts opgegooide voeten net even de zoom van het korte wijde jurkje doen opzwiepen, de houding van de mannen met de in bedwang gehouden heupen, de opgeheven borstkas, de plotselinge verstilling in de ledematen.

De vier NDT3 dansers, Sabine Kupferberg, de nieuwelingen Gioconda Barbuto en David Krügel en NDT2 artistiek-leider Gerald Tibbs voeren Zero Hour met zo'n mentale en fysieke precisie, schoonheid, en eigenheid uit dat al die schijnbaar zo eenvoudige dansbewegingen een grote innerlijke kracht en een volstrekte onontkoombaarheid krijgen. Zulke dans heeft geen andere middelen nodig dan dans. De belichting (van Joop Caboort) en de weer zo geraffineerd simpele en chique kostumering van Keso Dekker sluiten perfect aan bij de choreografie.