Shell zet opnieuw organisatie op de kop

ROTTERDAM, 18 SEPT. Op het Shell-kantoor aan het Rotterdamse Hofplein kwam de voorgenomen sluiting van dit kantoor vanmorgen als een grote verrassing. “Dit had men niet verwacht, al was het wel duidelijk dat er iets stond te gebeuren”, zegt E. Hansen, bestuurder van de VHP, vakbond voor hoger personeel. “Allerlei dingen vallen nu op hun plaats, zoals die recent aangekondigde samenwerking met Texaco en de verkoop van een rubberfabriek op Pernis. Op zich kan ik het niet erg vinden dat Shell zo op de kosten bespaart, maar ik maak me wel zorgen over de nabije toekomst”, aldus Hansen. “Dit concern lijkt niet meer tot rust te komen.”

Voorafgaand aan de speech van directievoorzitter Moody-Stuart vandaag, waarin hij onder andere de sluiting van de nationale kantoren in Europa aankondigt, zijn de vakbonden, de ondernemingsraad en het personeel in Rotterdam vanmorgen ingelicht. Dat de 450 werknemers op het hoofdkantoor van Shell Nederland binnenkort de binnenstad van Rotterdam moeten verlaten, staat vast; waar de werknemers terechtkomen, nog niet. De ondernemingsraad van Shell Nederland is blij dat er in ieder geval nu duidelijkheid is over de sluiting. OR-lid E. Verkerk wil niet zeggen of hij de beslissing betreurt. “Dat hangt ervan af wat de nieuwe lokatie wordt.”

Voor de tweede keer in amper drie jaar tijd worden de werknemers van Shell opgeschrikt door een pakket ingrijpende maatregelen. In 1995 werden de hoofdkantoren in Den Haag en Londen op de schop genomen, waarbij 30 procent van de 4000 werknemers op deze kantoren binnen of buiten Shell op zoek moest naar een andere baan. Deze keer zijn de nationale hoofdkantoren (in Nederland, Engeland, Frankrijk en Duitsland) aan de beurt. Dat betekent opnieuw onzekerheid voor de 4200 werknemers die deze kantoren bemannen.

Formeel gaat het deze keer niet om een reorganisatie, maar slechts om een verhuizing. De sluiting van de nationale hoofdkantoren houdt volgens Shell dan ook zeker niet in dat de werknemers op straat komen te staan. “Het betekent niet: hier weg, baan weg”, zegt een woordvoerder van Shell. Volgens hem worden de werknemers, die vanmorgen via de prikborden en het interne computersysteem op de hoogte zijn gebracht, elders in de organisatie ondergebracht. Zo zouden werknemers die veel contact hebben met de raffinaderijen, een bureel kunnen krijgen in de buurt van de installaties. Ook is niet uitgesloten dat Shell Nederland met een kleiner kantoor op een goedkopere locatie en met minder mensen in Rotterdam of omgeving aanwezig blijft. Op het hoofdkantoor van Shell in Rotterdam huizen twee organisaties: Shell Nederland en Shell Nederland Verkoopmaatschappij.

Duidelijk is wel dat de nu aangekondigde verhuizing een vervolg is op de grootscheepse reorganisatie die drie jaar geleden onder toenmalig bestuursvoorzitter Cor Herkströter in gang is gezet. Onder zijn leiding nam Shell afscheid van de matrix-structuur. Deze structuur, waarbij de werkmaatschappijen zowel op sectorniveau als op regioniveau verantwoording schuldig zijn, bleek niet meer te functioneren. Sinds 1996 beschikt Shell over business committees. Deze committees, die gevormd zijn rond de vijf kernactiviteiten van Shell (Exploratie en productie, Chemie, Aardgas, Kolen en Olieprodukten) houden toezicht op de werkmaatschappijen. Zij leggen op hun beurt verantwoording af aan het hoogste bestuursorgaan, het comité van directeuren.

Met de sluiting van de hoofdkantoren van de vier grote landenorganisaties in Europa wordt een volgende stap gezet in de modernisering van Shell - intern het transformatieprogramma genoemd. “Dit is een verdere stap in de ontwikkeling van nieuwe organisaties die dichter bij de klant en diens wensen staan en tegen lagere kosten werken”, zei directievoorzitter Moody-Stuart van Shell vandaag. Of de maatregel ook betekent dat Shell de macht van de landenorganisaties verder wil terugdringen, wil de woordvoerder van Shell vanmorgen niet bevestigen: “Die conclusie kan ik niet trekken.”

Naast het bevorderen van de klantgerichtheid moet de sluiting van de nationale hoofdkantoren ook forse kostenbesparingen opleveren. “Dat is een belangrijke drijfveer”, aldus de woordvoerder van Shell.

Gemiddelde prijs per vat Brent-olie zal komende twee tot drie jaar tussen 12 en 16 dollar liggen, tegenover gemiddeld 18 dollar de laatste tien jaar.

Teruggang in Azië lijkt zich over andere delen van de wereld te verspreiden.

Chemie lijdt onder verslechterde marktomstandigheden.

De daling van de ruwe-olieprijzen (nu 1,25 dollar onder niveau in tweede kwartaal) drukt de aardgasprijzen en leidt in de wintermaanden in Europa tot lagere aardgasinkomsten.

Lagere raffinagemarges; dit kwartaal weinig verbetering verkoopmarges mondiaal.

Verslechterde vooruitzichten leiden tot afwaardering van bezittingen en verdere herstructurering van activiteiten, waaronder afstotingen en acquisities en de radicale herstructurering die in raffinage en verkoop (de downstream-sectoren) gaande is in onder meer VS en Europa.

Sluiting van vier grote nationale hoofdkantoren in Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk en Duitsland.

Het rendement op het gemiddeld geïnvesteerd vermogen blijft dit jaar ruim onder de in mei nog verwachte 12 à 12,5 procent.

Doel blijft om rendement op geïnvesteerd vermogen naar 15 procent te brengen in het jaar 2001, uitgaande van olieprijs van 18 dollar per vat.