Getrainde getuige

WIE HEEFT ER nu een training nodig om de waarheid te spreken. Zo schampert strafpleiter A. Moszkowicz, een van de advocaten in de strafzaak tegen Etienne U. wegens drugshandel. Deze week werd bekend dat rechercheurs die als getuige waren opgeroepen bij de behandeling in hoger beroep, een speciale training hadden gekregen voordat ze voor het gerechtshof verschenen. Zoiets gaat verder dan de algemene cursus annex rollenspel die al enige tijd wordt gegeven op de Rechercheschool in Zutphen.

De reactie van Moszkowicz is niet vrij van ironie, want hij behoort tot een Gideonsbende van assertieve strafpleiters die er de schrik bij politie en justitie hebben ingejaagd. Bij de aanvang van het proces tegen Johan V. alias de Hakkelaar werd zelfs openlijk gesproken van een circus. Toch heeft de advocaat gelijk als hij de vraag stelt of een getrainde getuige nog wel onbevangen kan antwoorden, zoals de wet vereist.

Deze wet verbiedt met zoveel woorden de getuige een verklaring voor te lezen. Dan past een uit het hoofd geleerd lesje ook niet. Tegen een algemene cursus zoals die in Zutphen op het programma staat, bestaat uiteraard weinig bezwaar. Methoden als een rollenspel kunnen juist helpen om onproductieve onwennigheid weg te nemen. Maar de politie moet de gevaren niet overdrijven. De rechtspraak heeft de laatste jaren getuigende agenten bij herhaling in bescherming genomen tegen agressieve advocaten, als een opsporingsbelang in de knel dreigde te komen. Geleerden spreken zelfs van “een gevoelige verschuiving” in het nadeel van de verdediging.

DAT GERICHTE training van politiegetuigen lastig is voor de advocaat, is niet het punt: het is een blijk van wantrouwen in de rechter. Zijn oordeelsvorming en niet de partijstrijd tussen aanklager en verdediger staat centraal in het Nederlandse strafproces. In Amerika ligt dat anders. Daar is het prepareren van getuigen ook heel gewoon. Als Nederland 'Amerikaanse methoden' importeert moet het ook Amerikaanse rechtswaarborgen overnemen. Zoals het ongenadig afstraffen van de kleinste vormfout.

Het is de vraag of dat zo'n wenselijke ontwikkeling zou zijn. Daarom dient de justitie zwaar te tillen aan de trainingsronde in de zaak-U.