Beschouwingen

TWEE LANGE DAGEN debatteerde de Tweede Kamer aan de hand van de eerder deze week gehouden Troonrede en de presentatie van de Miljoennennota. Alleen het antwoord al van minister-president Kok nam gisteren meer dan zes uur in beslag. Afgezet tegen de vele uren spreektijd is het resultaat van het debat ronduit mager. Er is een aantal zaken verhelderd, maar daarmee is dan ook alles gezegd. De onduidelijkheid over de besteding van eventuele extra financiële meevallers is voorlopig weggewerkt, er is de toezegging dat het kabinet snel met een notitie komt waarin wordt ingegaan op de stijging van het aantal asielzoekers en het standpunt van het kabinet ten aanzien van Schiphol is nog eens uiteengezet.

Toegegeven, de meerderheid van de Tweede Kamer vroeg ook niet veel meer van het kabinet. Voor een belangrijk deel is dit te verklaren door het tijdstip waarop de algemene politieke beschouwingen werden gehouden. Het is immers nog maar drie weken geleden dat het nieuwe kabinet zich met de regeringsverklaring aan de Tweede Kamer presenteerde. Na het debat dat daarover is gevoerd, konden de algemene beschouwingen van deze week ook haast niet anders dan op een herhaling van zetten uitdraaien. Wel is te betreuren dat de in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen ook nauwelijks pogingen hebben ondernomen om doublures met het debat van eind augustus te voorkomen.

DAT ROEPT DE vraag op of de Kamer zich niet eens zou moeten beraden over de functie van de algemene politieke beschouwingen, die vroeger toch een van de hoogtepunten van het parlementaire seizoen heetten te zijn. Enkele jaren geleden is besloten dit 'grote treffen' van de fractievoorzitters in dezelfde week als Prinsjesdag te houden. Voor die tijd vonden de algemene beschouwingen pas begin oktober plaats. Een van de redenen voor de vervroeging was dat die het debat over politieke hoofdlijnen zou kunnen bevorderen. Die opzet is getuige het debat van de afgelopen twee dagen mislukt. Politiek debat was er nauwelijks; daarentegen werd departementsgewijs dossier na dossier doorgenomen.

Natuurlijk is het heersende consensusklimaat hier debet aan. Waar grote tegenstellingen ontbreken, moeten ze ook niet kunstmatig gecreëerd worden. Dat heeft ook zijn invloed op de scherpte van het debat. Iets anders is of dit automatisch moet betekenen dat de algemene beschouwingen vervolgens devalueren tot een informatieve bijeenkomst.

ZOLANG POLITIEKE partijen pretenderen meer te zijn dan louter kiesverenigingen, moeten zij zich ook politiek manifesteren. Ontideologisering doet in dit geval minder ter zake. De keuze voor consensus is ook een keuze. De algemene beschouwingen waren altijd de gelegenheid bij uitstek voor Tweede-Kamerfracties om de achtergrond van hun handelen toe te lichten en ter discussie te stellen. Maar juist op dit vlak lieten de meeste fracties het deze week afweten. De politiek speelt momenteel een minder overheersende rol in de samenleving. Op zichzelf is dit geen punt. Maar als de politici zelf afhaken bij het politieke debat wordt het zorgelijk.