Schoon Schiphol

HORENDOL WORDEN DE parlementariërs van Schiphol. Nota's met tegenstrijdige gegevens, achtergehouden cijfers, voldongen feiten, dreigementen, uiteenlopende onderzoeken, verschillende interpretaties, lobby's van elkaar bestrijdende partijen, plannen voor alternatieve locaties. De Kamerleden zijn het zicht kwijt. PvdA-fractieleider Melkert ging gisteren tijdens de eerste dag van de algemene beschouwingen zover dat hij een 'schoonschip-nota' van het kabinet vroeg, een nota die maar eens helderheid over alle voorafgaande nota's zou moeten verschaffen.

Dat klonk als een slimme sprong voorwaarts, ware het niet dat de Kamer zichzelf veel te verwijten heeft over de verwarring over Schiphol door steeds gedetailleerder eisen te stellen, en dat Melkert in zijn eerdere politieke hoedanigheid direct betrokken was bij de besluiteloosheid in het vorige kabinet als het om Schiphol ging. Maar nu wordt daadkracht geëist.

Twee kabinetsleden hebben al de nodige duidelijkheid verschaft. Minister Netelenbos (Verkeer) liet de directie van Schiphol weten dat ze het gebruiksplan voor 400.000 vluchten in 1999 afkeurde in verband met te grote geluidsoverlast. Schiphol had zich weliswaar gehouden aan het maximaal toegestane aantal woningen dat ernstige geluidshinder ondervindt, maar overschreed de beperking die de Kamer daarop vervolgens had aangebracht. Het plan van Schiphol, dat voor 2.000 woningen extra ernstige geluidsoverlast zou veroorzaken, verwees ze naar de prullenmand.

DE MINISTER maakte aldus het dilemma van Schiphol duidelijk: iedere uitbreiding heeft verregaande geluids- en milieugevolgen. Dit besef lijkt inmiddels ook bij premier Kok te zijn doorgedrongen. Op een onbewaakt moment zei hij deze week op de lange termijn een vliegveld in de Noordzee als een “reëlere optie” te beschouwen. Kok, de betonsocialist, was daarmee de eerste bewindspersoon die zich openlijk uitsprak voor het gedurfdste, kostbaarste maar overlast-armste alternatief voor Schiphol: een kunstmatig eiland van 35 miljard-plus voor de kust.

Ook het CDA - altijd goed vertegenwoordigd in de wereld van baggeraars en bouwers - heeft zich inmiddels voor een luchthaven in zee uitgesproken. Binnen de coalitie zijn de standpunten nog niet uitgekristalliseerd: D66 worstelt met de groei van de luchtvaart, de VVD vindt een luchthaven in zee erg duur en de PvdA is verdeeld in een milieu- en een bouwvriendelijke vleugel. Schiphol-woordvoerder Van Gijzel is voorstander van een vliegveld in zee omdat bij verminderd gebruik van Schiphol grote gebieden in Noord- en Zuid-Holland niet langer in de geluidshinderzones zullen liggen. Gemeenten die nu beperkt worden in de winstgevende uitgifte van bouwgrond, kunnen dan verder uitgroeien.

EEN ALTERNATIEF binnen de grenzen van Nederland voor een groot vliegveld dat geen overlast bezorgt, is eigenlijk niet te vinden. Maar luchtverkeer is bij uitstek een internationale aangelegenheid (minister van milieu Pronk wil zelfs alle binnenlandse vluchten verbieden), dus waarom wordt er uitsluitend naar een nationale locatie gekeken? Als het gaat om een mainport voor noordwest-Europa, dan is de Randstad niet het meest voor de hand liggende gebied. De enige lege plaats op de kaart is dan te vinden in noordwest-Frankrijk. Luchthaven Picardië met hogesnelheidsverbindingen naar het achterland zou een uniek Frans-Belgisch-Nederlands initiatief kunnen zijn.

Ook al valt er morgen een besluit over Noordzee Airport, dan zal het nog zo'n vijftien jaar duren voordat daar een vliegtuig kan opstijgen of landen. Ondertussen moet de groei van Schiphol in goede banen worden geleid. Een voor de hand liggende maatregel is de belasting op kerosine te verhogen. Schiphol fungeert als de witte pomp van Europa voor vliegtuigen en dat heeft een 'aanzuigende werking' op luchtvaartmaatschappijen, die een tussenlanding op Schiphol maken om goedkoop te tanken. Dergelijke anomalieën kunnen op korte termijn worden aangepakt. Het kabinet kan met de geëiste helderheid over Schiphol een daadkrachtig begin maken.