Eerste optreden nieuwe dansgroep voor het noorden

Voorstelling: The Familiar Stranger door NND/Galili Dance. Choreografie, tekst en licht: Itzik Galili, decor: Ascon de Nijs, kostuums: Natasja Lansen, muziek: Richard Wagner, J.S. Bach, Gavin Bryars, Thomas Tallis, dansers: Roni Haver, Michal Herman, Jorge Morro, e.a. Gezien: 15/9, Stadsschouwburg Groningen. Inl. tournee (050) 579 94 41.

De microfoonstem klinkt als van een astronaut zo ver. 'Where is it? It should be here', zegt de stem in het begin van de voorstelling om uiteindelijk te besluiten met: 'I found it. It was here.' Aldus sprak de ervaren choreograaf en nieuwbakken artistiek leider Itzik Galili (Tel Aviv, 1961). Met The Familiar Stranger heeft hij eindelijk het startschot gegeven voor de nieuwe noordelijke dansvoorziening die OC&W met ingang van het Kunstenplan 1997-2000, ter compensatie van de opgeheven Dansgroep Reflex, voor ogen stond. Onder de paraplu van de stichting Noord Nederlandse Dans (NND) werkt Galili Dance vanaf dit seizoen vanuit standplaats Groningen.

De zaal is bezaaid met bobo's uit de dans en de kunstpolitiek, het toneel met rubberen matten. Boven deze geperforeerde vierkanten, die het geluid van de dansersvoeten dempen, hangt een modernistische kroonluchter. Zijn inktvisachtige tentakels tasten de ruimte af. Ook Galili laat zijn acht prachtige dansers zoeken: in het donker en het licht, door de persoonlijke fantasie en de gedeelde realiteit, naar zichzelf en de ander.

Van de uiterst gedreven en productieve Galili, die sinds zijn komst in 1991 naar Nederland voor alle grote gezelschappen heeft gewerkt, is bekend dat hij choreograferen ervaart als een vorm van psychiatrische zelfhulp en dat hij graag filosofisch rondzoemt. Voor The Familiar Stranger dook hij, behalve in zijn eigen ervaringen, in Also sprach Zarathustra, Nietzsche's bijbel over het primaat van de wil. Toepasselijk is ook de koppeling aan Sisyphus, die door de goden was veroordeeld tot het eindeloos omhoog wentelen van een rotsblok dat vlak voor de bergtop steevast naar beneden rolde. Wie denkt zichzelf, zijn liefde, zijn bestemming of zijn ultieme kunstwerk gevonden te hebben, heeft het mis. Het tijdsverloop verandert alles. Dat is de enige, nooit definitieve constante waar elk individu het uiteindelijk, en telkens weer opnieuw, mee moet doen. Ook Galili in het hoge Noorden, ver van de Randstad en zonder zijn voormalige muze en (dans)partner Jennifer Hanna.

The Familiar Stranger opent met een indrukwekkende solo van Roni Haver. Haar blote benen en zwarte vlechten snijden en zweven door de ruimte. Het buigzame lichaam strekt zich naar alle kanten uit en is één groot bewijs van leven en danstechnische beheersing. Toch overheerst, net als in de rest van het eerste deel, een ingetogen, onwerkelijke sfeer. Een bewegende man achter een scherm brengt zacht klokkende geluiden voort met de om zijn lijf geregen gloeilampen. Veelal statige groepsdansen, in een verdwijnende diagonaal of een gesloten vierkant, domineren. Hier en daar vertonen de formaties uitstulpingen in energieke, soms bijna acrobatische solo's, duetten of trio's. In het tweede deel, dat begint met een bewerking van het komische duet Between L... uit 1995, nemen deze toe en zorgen daarmee dat het stuk dansinhoudelijk interessanter wordt.

De bewegingstaal wordt ondersteund door repeterende teksten, al dan niet live uitgesproken door de performers. 'If I only had someone to relate to / A shadow to cling to / Even a hug without a face / I wish I had more dreams, could expect more expectations, had more reasons to be, could be myself, could get closer to the someone who is me.' Op zichzelf zijn het mooie teksten, vooral in het Engels. Maar de boodschap is niet mis te verstaan en dat maakt The Familiar Stranger soms irritant expliciet. Zoals ook de vertaling van het thema zoeken in het omspitten van de vloertegels (een opmerkelijke rol van stagiair Guido Verwer) al snel haar symbolische kracht verliest. Wanneer ze tot slot weer steeds paniekeriger worden teruggelegd wordt het echt aftellen.

NND/Galili Dance zal gemiddeld twee producties per jaar uitbrengen, ook met gastchoreografen.

Hopelijk heeft Galili, die zowel de dans in de regio moet stimuleren als (inter)nationaal moet blijven meetellen, zijn stek gevonden. Hopelijk zonder zijn koortsachtige zoektocht op te geven.