Drie- tot vijfduizend plaatsen voor asielzoekers gezocht; Opvang dreigt vast te lopen

Een onverwachte toename van het aantal asielzoekers zorgt voor paniek; de ramingen van het ministerie van Justitie blijken veel te laag. De opvang zit vol.

DEN HAAG, 17 SEPT. Het Centraal Opvang Orgaan Asielzoekers (COA) is naarstig op zoek naar bedden voor asielzoekers. De organisatie moet er vóór het einde van dit jaar drie- tot vijfduizend hebben gevonden; omgerekend zo'n negen nieuwe 'grote' centra met circa vijfhonderd plaatsen. Maar de kans op slagen is klein; men verwacht zelf de oprichting van zulke centra niet binnen drie maanden te kunnen realiseren.

Het trage tempo van besluitvorming bij de gemeenten is daar volgens het COA mede debet aan. “De gemeenten zijn bereid om mee te werken, maar nemen er de tijd voor. Maar we hebben die tijd eenvoudig niet meer”, zegt een woordvoerder van het COA. In april nog trok oud-minister van Economische Zaken, Terlouw, langs de gemeenten om extra opvang te regelen. Hij kreeg 1.100 plaatsen toegezegd “en enkele duizenden voor het eind van het jaar”. Maar deze plaatsen zijn er nog altijd niet.

De opvang van asielzoekers dreigt volledig vast te lopen door de komst van onverwacht grote aantallen vluchtelingen en de trage besluitvorming van de gemeenten. De afgelopen weken meldden zich 200 nieuwe vluchtelingen per dag bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) en het COA. Ze komen voornamelijk uit Afghanistan, Iraaks Koerdistan, Bosnië en Iran. Directeur opvang F. Stoové van het COA pleit daarom voor een “nationale aanpak”, waarin rijk, gemeenten, justitie en COA de handen ineen slaan.

Stoové is niet de enige die waarschuwt. De IND voorspelde gisteren dat het aantal asielaanvragen volgend jaar zal oplopen tot 60.000, als het kabinet “met de armen over elkaar blijft zitten”. Ter vergelijking: in het 'recordjaar' 1994 kwamen er ruim 52.000 asielzoekers naar Nederland. Overigens moet het ministerie van Justitie volgend jaar 60 miljoen gulden bezuinigen op de opvang van de asielzoekers. Staatssecretaris Cohen (Justitie) is zich bewust van de situatie. Tijdens de presentatie van de begroting afgelopen week waarschuwde hij al voor de onverwacht hogere instroom van asielzoekers. Eerder was de verwachting dat er dit jaar 33.000 asielzoekers zouden komen, maar deze prognose werd later bijgesteld tot 40.000. Nu blijkt ook dit getal te laag. “We zullen snel maatregelen nemen”, aldus Cohen. Een nieuwe prognose voor dit jaar wilde hij nog niet geven, wel gaf hij aan dat de 'buffercapaciteit' van de IND (5.000 extra asielaanvragen) al is gebruikt.

De onverwacht hoge instroom is inmiddels ook onderwerp van gesprek in de Algemene Beschouwingen, die gisteren en vandaag worden gehouden. VVD-fractievoorzitter Dijkstal zei gisteren “erg geschrokken” te zijn van het grote aantal nieuwe asielzoekers. Hij wees erop dat deze ontwikkeling zich in Duitsland niet voordoet. Daarnaast riep hij het kabinet op meer haast te maken met het verkorten van de procedures en vereenvoudiging van de opvang.

In het regeerakkoord hebben PvdA, VVD en D66 onder meer afgesproken de asielprocedures te verkorten, meer permanente centra voor asielzoekers op te richten en het aantal verschillende soorten verblijfsvergunningen terug te brengen naar twee. Ook zullen asielzoekers bepaalde vormen van betaald werk kunnen gaan verrichten. De huidige toename van het aantal asielzoekers is, zij het niet in deze mate, overigens niet ongebruikelijk; gewoonlijk komen de meeste asielzoekers in de maanden augustus, september en oktober naar Nederland. Dat is volgens binnenlandse en buitenlandse autoriteiten onder meer te wijten aan de route die vluchtelingen nemen. Iraakse Koerden bijvoorbeeld trekken over de bergen naar Turkije en van daaruit naar West-Europa. De route over de bergen is alleen in de lente en de zomer te begaan.