Baskische ETA kondigt bestand af

MADRID, 17 SEPT. De Baskische afscheidingsbeweging ETA zal vanaf morgen voor onbepaalde tijd een wapenstilstand in acht nemen. Het opschorten van de terreur werd gisteravond bekendgemaakt in een verklaring die bij twee nationalistische dagbladen in Baskenland werd afgegeven.

Het is de eerste maal dat de ETA voor onbepaalde tijd de wapens zegt neer te leggen. De reden voor het stopzetten van de terreur is volgens de beweging dat er in Baskenland op dit moment “een unieke gelegenheid bestaat om voort te gaan op de weg naar onafhankelijkheid”. De ETA concludeert dat de huidige autonomie van de regio Baskenland binnen Spanje is mislukt en dat de Baskisch-nationalistische partijen bereid zijn de onafhankelijkheid opnieuw op de agenda te zetten.

In de verklaring wordt daarbij impliciet verwezen naar het zogeheten 'Ierse overleg' van Baskisch-nationalistische partijen, dat zich afgelopen weekeinde bereid toonde tot onvoorwaardelijke onderhandelingen met de ETA. Zowel in de verklaring van de ETA als in het 'Ierse overleg' wordt als punt van onderhandelingen genoemd het stichten van een Baskische staat die zou moeten bestaan uit het huidige Baskenland, de regio Navarra en de twee Frans-Baskische provincies.

De eerste reacties op de wapenstilstand van de ETA zijn gemengd. De Baksich-nationalistische partij PNV, de grootste partij in Baskenland, toonde zich uiterst enthousiast en wilde onmiddellijk het voortouw nemen in mogelijke onderhandelingen. Volgens de PNV-leider Xavier Arzalluz dient het 'Ierse overleg' voortaan als referentiepunt om een einde te maken aan het geweld in Baskenland.

De regerende conservatieve partij van premier José María Aznar en de socialistische partij toonden zich sceptischer. Beide partijen vrezen dat het om een opzetje gaat tussen de ETA, diens politieke tak Herri Batasuna en de overige Baskisch-nationalistische partijen met het oog op de regio-verkiezingen die eind oktober in Baskenland worden gehouden.

Pagina 4: Eerdere bestanden altijd geschonden

Minister van Binnenlandse Zaken Jaime Mayor Oreja verklaarde vanmiddag tijdens een persconferentie dat de regering welliswaar zeer tevreden is met de wapenstilstand, maar toonde tevens een “diepgaande scepsis” ten aanzien van de bedoelingen van de ETA. Volgens Mayor Oreja kan een duurzame vrede alleen gebaseerd zijn op de bestaande grondwet en afspraken over autonomie.

Gistermiddag waarschuwde Mayor Oreja al dat een mogelijke wapenstilstand van de ETA een “valstrik” is die vooral bedoeld is om de niet-nationalistische partijen in Baskenland in verlegenheid te brengen. Mayor Oreja wees er tevens op dat de ETA aanzienlijk verzwakt is door het succesvolle politie-optreden in de laatste jaren.

Mayor Oreja hield vanochtend overleg met de lijsttrekker José Borrell en secretaris-generaal Joaquín Almunia van de socialistische oppositiepartij PSOE. Volgens beide partijen bestaat een “grote overeenstemming” tussen regering en oppositie in de opvattingen over de wapenstilstand. De socialist Almunia waarschuwde dat de niet-nationalistische partijen, die op een brede aanhang in Baskenland kunnen rekenen, door het “nationalistische front” in een geïsoleerde positie worden geplaatst. Eerder bekritiseerde zowel regering als de oppositie het initiatief van het 'Ierse Overleg', omdat daarmee de afspraak werd doorbroken om pas met de ETA te praten als de terreurbeweging definitief zijn wapens neerlegt.

In reacties wordt er ook op gewezen dat de verklaring van de ETA, en het voorstel van het 'Ierse Overleg' de gebruikelijke Baskisch-nationalistische eisen herhaalt van het stichten van een groot-Baskische staat. De president van de regio Navarra, Miguel Sanz, verklaarde vanochtend voor de radio dat zijn regio zelf bepaalt wat zijn toekomst is en dat er geen sprake is van toevoeging aan Baskenland. De regio-president wees erop dat de aanhangers van aansluiting bij Baskenland in zijn regio een kleine minderheid vormen.

In de dertig jaar van zijn bestaan heeft ETA verschillende malen een wapenstilstand afgekondigd, de laatste na de regeringswisseling in 1996. De afgelopen anderhalf jaar vermoordde ETA negentien mensen, onder wie een groot aantal lokale politici van de regerende conservatieve partij.