Hollandse geldgiganten de grens over

De euro komt, maar Frankrijk en Duitsland, de twee economische grootmachten in Europa missen de financiële giganten die bij hun status passen. In de top twintig vallen juist Zwitserse, Britse en Nederlandse financiële instellingen op. Fuseer in eigen land en volg de kooplieden.

ROTTERDAM, 16 SEPT. Kleine markten baren geldgiganten.

Op een lijstje met de twintig grootste Europese financiële bedrijven overheersen niet Franse of Duitse banken en verzekeraars, maar Nederlandse, Zwitserse en Britse. “Banken in grote landen komen gemakkelijker op hun thuismarkt aan groei, die hoeven niet zo snel internationaal te worden”, zegt analist H. Hakker van privébank Metzler Nederland.

In de top van Europese financiële giganten, een lijstje dat is samengesteld op basis van de waarde van de bedrijven op de effectenbeurzen, staan maar twee Duitse banken. Geen enkele Franse bank haalt de ranglijst. Met verzekeraars scoren de twee economische grootmachten wel beter, maar dat is een schrale troost: Allianz staat bovenaan, Axa-UAP staat nummer elf. Deutsche Bank komt niet verder dan de twaalfde plaats.

De Europese winnaars zijn banken en verzekeraars uit Engeland en Zwitserland, twee landen die niet meedoen met de Economische en Monetaire Unie en met de invoering van de euro. De derde winnaar is Nederland: ING (nummer 5), Aegon (6), Fortis (16) en ABN Amro (19).

ING gebruikte het lijstje gisteren in een toelichting bij zijn verhoging van de participatie in de Duitse BHF-Bank van nog geen 5 naar 39 procent van de aandelen. Prijskaartje: zo'n 3 miljard gulden.

ING's participatie in de Bondsrepubliek en de overnameslag afgelopen zomer tussen Fortis (Amev, VSB, Belgische verzekaar AG en bank ASLK) en ABN Amro om de Belgische Generale Bank onderstrepen dat Nederland al jaren te klein is voor de Nederlandse financiële instellingen.

De kleine thuismarkt dwong banken en verzekeraars de grens over. “Zij volgen de handel”, zegt Hakker van Metzler. De Nederlandse economie is internationaal en de banken profiteren bijvoorbeeld van de multinationale zaken van concerns als Akzo, Koninklijke Olie, Philips en Unilever, en van nieuwkomers in de internationale arena als Ahold.

Op hun thuismarkt mochten de financiële instellingen bovendien vrijwel ongehinderd samenklonteren. Fusies binnen de landsgrenzen heeft de overheid niets in de weg gelegd. De vakbeweging toonde zich daarbij eveneens van zijn coöperatieve kant: in ruil voor afvloeïngsregelingen en sociale plannen konden bankmanagers de bedrijfstak efficiënt reorganiseren.

Gevolg: het gezamenlijk marktaandeel van de vijf grootste partijen (de concentratie) in het Nederlandse bankwezen ligt boven 80 procent, tegen nog geen 20 procent in een land als Duitsland en bijna 50 procent in Frankrijk.

Wat financiers en analisten verbaast, is dat het reorganisatieproces op de Franse en Duitse financiële markten in de aanloop naar de invoering van de euro nog steeds zo'n bezadigd tempo heeft. De nieuwe munt die vanaf volgend jaar in het girale verkeer en op de effectenbeurzen wordt ingevoerd en in 2002 ook tastbaar in omloop komt, zal de financiële wereld ingrijpend wijzigen, zo verwachten analisten.

De euro en de oplossing van het millennium probleem jagen banken en verzekeraar niet alleen op hoge kosten. De nationale bankenmarkten worden met name voor bedrijven transparanter, terwijl het bedrijfsleven zelf internationaler wordt en het definitieve wegvallen van wisselkoersrisico's in Europa aangrijpt voor een ingrijpend fusie- en overnameproces.

Op de particuliere massamarkt zal het daarentegen niet zo'n vaart lopen. “Een Nederlandse consument gaat niet naar Frankfurt om een spaarrekening te nemen. Een Nederlands bedrijf dat in Duitsland investeert wil juist een bank die de lokale omstandigheden kent”, zegt analist H. Pluijgers van zakenbank Kempen & Co. Zet de stap naar Duitsland ING op een voorsprong in Europa ten opzichte van ABN Amro, die de afgelopen maanden de overname van de Franse bank CIC misliep en te laat was om Fortis af te houden van de aankoop van de Generale Bank? “Dat gaat mij wat te ver”, zegt Hakker, die erop wijst dat ABN Amro een netwerk van kantoren in meer dan zeventig landen heeft.

In Frankrijk bezit ABN Amro een middelgrote bank, die Fransen als een Franse instelling beschouwen. ABN Amro spendeert ook honderden miljoenen guldens aan de opbouw van systemen voor internationaal betalingsverkeer en het profijtelijk beheer van overtollige kasgelden van bedrijven. “Zo'n product is weer een goeie binnenkomer bij ondernemingen om hen andere diensten te verkopen”, aldus Pluijgers.

ING op zijn beurt heeft de afgelopen twaalf maanden voor meer dan 12 miljard gulden belangen in Nederlandse buurlanden gekocht: de Belgische BBL, die ook een kantorennetwerk in Noord-Frankrijk heeft en nu de middelgrote BHF-Bank in Duitsland. ING neemt een voorsprong in Europa, vindt Pluijgers, maar de geplande overname van ABN Amro in Brazilië telt weer mondiaal mee. “In belangrijke landen moet je een belangrijke positie hebben.”