Amerikanen willen zowel berisping als aanblijven Clinton

WASHINGTON, 16 SEPT. Een ruime meerderheid van de Amerikanen wil dat president Clinton in functie blijft. Wel is de publieke opinie negatiever dan ooit over zijn morele karakter. Dat blijkt uit verschillende opiniepeilingen.

Het Witte Huis probeert intussen te voorkomen dat de videoband van het verhoor van Clinton openbaar wordt gemaakt.

De openbaarmaking, vrijdag, van het rapport van onafhankelijke aanklager Kenneth Starr over de affaire-Lewinsky lijkt weinig invloed op de mening van het Amerikaanse publiek over de president te hebben. Al sinds januari, toen de kwestie voor het eerst in de pers kwam, neemt de waardering voor hem persoonlijk geleidelijk af.

Kort na zijn herverkiezing, in 1996, zeiden de meeste Amerikanen nog dat ze Clinton beschouwden als iemand met dezelfde morele normen als zijzelf. Maar nu zegt nog slechts 29 procent dat, aldus een peiling van The New York Times en CBS.

Tegelijk zegt in dezelfde peiling bijna tweederde dat Clinton zijn ambt goed vervult. Ongeveer een zelfde percentage zegt dat hij zijn ambtstermijn moet uitdienen. Een iets kleiner deel, 58 procent, zegt dat het Congres geen impeachment-onderzoek hoeft te doen.

De meeste Amerikanen zijn wèl van mening dat Clinton moet worden gestraft voor zijn gedrag in de affaire-Lewinsky, bijvoorbeeld met een officiële berisping. Anders dan enkele maanden geleden gelooft meer dan de helft van de ondervraagden dat Clinton zèlf voor de crisis verantwoordelijk is. Voor het Witte Huis is het van groot belang dat de meeste Amerikanen nog steeds een scherp onderscheid maken tussen het persoonlijke en het publieke gedrag van Clinton. De aanhoudend hoge waardering voor zijn optreden als president biedt hem enige bescherming nu in het Congres steeds meer partijgenoten zich van hem distantiëren.

Het publiek oordeelt in meerderheid negatief over het rapport van Starr, vooral wegens de gedetailleerdheid waarmee de aanklager de verhouding tussen Clinton en Lewinsky heeft beschreven. Bijna zestig procent vindt dat het Congres niet het volledige rapport openbaar had moeten maken.

Ondanks protesten van het Witte Huis staat de commissie van justitie van het Huis van Afgevaardigden op het punt de videoband openbaar te maken die op 17 augustus is gemaakt van het verhoor van Clinton over de affaire-Lewinsky. Dat verhoor werd per tv-verbinding rechtstreeks getoond aan de grand jury, de geheime kamer van onderzoek in de zaak.

Pagina 5: Ruzie over vrijgave van video Clinton

Tijdens de ondervraging, die vier uur duurde, zou Clinton af en toe zijn geduld hebben verloren en op andere momenten zichtbaar in verlegenheid zijn gebracht. Ook zal de videoband laten zien dat Clinton herhaaldelijk weigerde antwoord te geven. De band kan Amerikanen een kant van hun president laten zien die ze nog niet kennen. Democraten verwijten de Republikeinen in de commissie dat ze er alleen op uit zijn Clinton met de beelden verder te vernederen.

Het Witte Huis voorziet al dat fragmenten van de band eindeloos vertoond zullen worden op de televisie en ook gebruikt zullen worden in reclamespotjes van politieke tegenstanders. Voor de televisiestations levert vrijgave van de band, waarover naar verwachting vandaag of morgen al gestemd zal worden, eindelijk nieuwe televisiebeelden op. Programma's over de affaire moeten het nu nog al te vaak doen met de grijsgedraaide oude beelden waarop te zien is hoe Lewinsky de president bij een openbare bijeenkomst omhelst.

Maar tegelijk stelt de band de tv-stations voor nieuwe problemen. Het verhoor van de president ging gedetailleerd in op de aard van zijn seksuele contacten met Lewinsky. Vooral de nieuwszenders zullen de band zo snel en zo volledig mogelijk willen laten zien, maar het is onwaarschijnlijk dat ze dat ongecensureerd zullen doen. Verhoren voor een grand jury zijn geheim, maar omdat Starr de band heeft overgedragen aan het Congres, kunnen de volksvertegenwoordigers ermee doen wat ze willen.

President Clinton heeft gisteren een aantal nieuwe adviseurs aangesteld, die steun op Capitol Hill moeten winnen en moeten proberen een impeachment-onderzoek af te wenden. Aan het hoofd van dat team staat Gregory Craig, een ervaren advocaat die directeur beleidsplanning op het ministerie van Buitenlandse Zaken was en al jaren bevriend is met Clinton en zijn vrouw. De persoonlijke advocaat van Clinton, David Kendall, zal nu waarschijnlijk een minder prominente rol gaan spelen. Kendall heeft met zijn strikt juridische argumenten veel kwaad bloed gezet bij zowel voorstanders als tegenstanders van de president.

Ook heeft Clinton een soort team voor geestelijke bijstand samengesteld. Hij heeft drie dominees gevraagd om hem wekelijks pastorale zorg te geven en te helpen begrijpen hoe hij in de problemen is geraakt. Een van hen is Gordon MacDonald uit Massachussets, die twaalf jaar geleden zelf een buitenechtelijke verhouding opbiechtte en zijn functie moest opgeven. MacDonald schreef een boek over zijn zondeval, Rebuilding Your Broken World, dat president Clinton twee keer gelezen zou hebben.

De twee andere geestelijken zijn dominee Tony Campolo uit Pennsylvania, een uitgesproken linkse baptistische predikant, en Philip Wogaman van de gematigd progressieve Foundry United Methodist Church in Washington, waar de Clintons de meeste zondagen naar de kerk gaan.