Advocaat van asielzoekers zou belangen vermengen; Warme vriendschappen

De Stichting Rechtsbijstand Asiel Amsterdam heeft een klacht ingediend tegen advocaat H. Kater. Hij zou door een amoureuze relatie met een asielzoekster persoonlijke en zakelijke belangen vermengen.

AMSTERDAM, 16 SEPT. Advocaat Herman Kater (70) is de laatste strohalm van Kate Mauzu (21), een uitgeprocedeerde asielzoekster uit Nigeria in het grenshospitium te Amsterdam. Haar zaak is na twee afwijzingen kansloos. Maar Kater lijkt nu haar redding want hij wil met haar trouwen. De vraag is hoe blij Kate Mauzu daar mee moet zijn.

De Stichting Rechtsbijstand Asiel Amsterdam (SRA) heeft wegens de verloving bij de Raad voor de Rechtsbijstand Amsterdam een klacht tegen Kater ingediend. Hij zou de schijn wekken dat hij professionele en privé-belangen vermengt. Het is niet de eerste keer dat Kater warme vriendschap voelt voor een cliënte. Een asielzoekster uit Oeganda die inmiddels in Nederland woont, verklaarde tegenover deze krant dat Kater haar in afwachting van zijn asielprocedure mee uit nam in Amsterdam, met haar ging winkelen en haar Nike-schoenen cadeau gaf. Zij dacht dat advocaten in Nederland kennelijk zo werken. Wel vond ze het vreemd dat haar collega-asielzoekers de bus moesten nemen om hun advocaat te bezoeken terwijl haar raadsman kwam voorrijden. Op een dag kwam Kater haar halen om naar het strand te gaan in Zandvoort. Het naaktstrand, zo bleek bij aankomst. Kater probeerde om haar over te halen haar kleren uit te trekken met het argument dat dat normaal was in Nederland. Toen ze bleef weigeren, werd hij boos, zegt ze.

Geconfronteerd met de beschuldiging zegt Kater dat hij de vrouw in kwestie hooguit één keer mee naar een restaurant heeft genomen. Hij ontkent dat hij haar cadeautjes gaf. Hij heeft haar wel mee naar het strand genomen, zegt hij, “om haar iets van Nederland te laten zien”, maar het was volgens hem geen naaktstrand. Ja, hij heeft een turbulent liefdesleven gehad, dat wel. “Vrouwen vallen nu eenmaal op mij.”

Een commissie van de Raad voor de Rechtsbijstand besluit deze maand of een onderzoek naar Kater moet worden ingesteld. Het uiterste gevolg van zo'n onderzoek kan zijn dat hij geen rechtsbijstand meer mag verlenen. Daarna kan de Orde van advocaten nog besluiten om te onderzoeken of hij advocaat mag blijven.

Kater meent dat hij de vermenging van privé- en zakelijke belangen - die volgens de Orde van advocaten niet toelaatbaar is - heeft opgelost door de zaak van Kate Mauzu over te dragen aan een collega uit Alkmaar. Hij is nu alleen nog bij de zaak betrokken als “verloofde”. Vandaag besluit de bestuursrechter of Kate Mauzu in afwachting van de voor het huwelijk benodigde papieren in Nederland mag blijven, of terug moet naar Nigeria.

Navraag leert dat Kater in de wereld van rechtsbijstandverleners en vertegenwoordigers van asielzoekers bekend staat om zijn seksistische opmerkingen. Een medewerkster van het tolkencentrum vertelt dat veel tolken niet met hem willen werken omdat ze zich schamen voor de grove taal die hij uitslaat. Met opmerkingen tegen een vrouwelijke asielzoeksters als 'rotwijf, je liegt' of 'blijf wel met je poten van me af' tegen een homoseksuele asielzoeker, brengt hij de tolken in gewetensnood omdat ze verplicht zijn om alles te vertalen. “Ik heb meegemaakt dat tolken huilend terugkwamen van sessies met Kater”, zegt de medewerkster. Een andere bron bij het Tolkencentrum bevestigt dat veel tolken problemen hebben met Kater. Openlijk klagen is echter moeilijk omdat tolken geheimhoudingsplicht hebben. Toch halen velen die Kater kennen ook hun schouders op over zijn gedrag. Vluchtelingenwerk typeert hem als een “zonderling” die geen kwaad in de zin heeft. Saskia van der Made, ex-medewerkster van het tolkencentrum zegt dat zij de humor wel kon in zien van zijn “flap-uitgedrag”. Zelfs de ex-asielzoekster uit Oeganda die zich door Kater onheus bejegend voelt, kan enige sympathie voor hem opbrengen. Ze onderstreept ook dat hij haar nooit met geweld zijn wil heeft opgelegd. Kater staat bekend om zijn beminnelijkheid en zijn cynische grappen zijn soms echt leuk. “Maar niet tegenover asielzoekers”, zegt de medewerkster van het Tolkencentrum.

Kater, die in de Tweede Wereldoorlog familieleden verloor in een concentratiekamp, zegt dat zijn gevangenschap in die tijd hem motiveert om asielzoekers te helpen. Maar zijn empathie kent duidelijk grenzen. Als de relatie met Kate stuk loopt, moet ze terug, stelt hij koeltjes vast. “Ik betaal de terugreis”, merkt hij er wel bij op. Als Kate met Kater trouwt, is ze ten minste drie jaar geheel van hem afhankelijk want pas na die duur van het huwelijk kan zij een vaste verblijfsvergunning krijgen. “Ja, dat is heel zielig voor haar”, zegt Kater. Hij is nooit eerder getrouwd geweest, maar op zijn oude dag kan hij wel wat gezelschap gebruiken, zegt hij in zijn huis aan de Herengracht. Over de betekenis van zijn liefde voor Kate wil hij niets zeggen. Wel zegt hij dat ze niet allergisch moet zijn, “want mijn katten gaan voor”. Eerder verklaarde hij in Het Parool dat als het asielverzoek van Kate mislukt en ze terug moet, er altijd nog wel een ander “hapklaar brokje” voor hem is.

C. Weeda, directeur van de Stichting Rechtsbijstand Asiel Amsterdam, vindt dat strengere eisen moeten worden gesteld aan advocaten die asielzoekers vertegenwoordigen. Omdat asielzoekers in een zwakke positie verkeren, is misbruik gemakkelijk. “Asielzoekers durven vaak niet te klagen omdat ze bang zijn dat het hun zaak zal schaden.” De Raad voor de Rechtsbijstand, die de toevoeging regelt van pro-deo advocaten, controleert of de advocaten hun werk inhoudelijk juridisch goed doen, maar heeft voor hun overige gedrag geen normen. Weeda wil dat er ook normen komen voor het gedrag van advocaten tegenover cliënten.

H.F. Doeleman, plaatsvervangend deken van de orde van advocaten in Amsterdam, erkent dat asielzoekers een zeer afhankelijke positie hebben. Het concurrentiemechanisme werkt bovendien niet bij asieladvocaten. “Een betalende cliënt kan als een advocaat niet bevalt, de volgende keer een ander nemen. Voor asielzoekers ligt dat moeilijker.” Doeleman zegt dat de 'open norm' die de orde zelf hanteert voor de tuchtrechter normaal voldoende is om klachten over advocaten te toetsen. Maar hij zegt er geen bezwaar tegen te hebben als de Raad voor de Rechtsbijstand voor asieladvocaten specifiekere normen op schrift zou stellen.