SADC steunt Congo, Angola

GRAND BAIE, 15 SEPT. De Ontwikkelingsgemeenschap voor Zuidelijk Afrika (SADC) heeft gisteren op een topconferentie de Angolese rebellenleider Savimbi bestempeld als een “oorlogsmisdadiger”. De oorlogen in Angola en Congo domineerden de agenda van de bijeenkomst.

Over Congo werd men het niet eens. In aanwezigheid van president Kabila bleef een veroordeling van de binnenlandse Congolese opstand achterwege en riep de gemeenschap tegen Kabila's zin op tot nieuw vredesoverleg, mèt de rebellen.

De ontmoeting van de veertien leiders van de SADC had de afgelopen twee dagen plaats in Mauritius, dat het jaarlijks roulerend voorzitterschap heeft overgenomen van Zuid-Afrika.

De Angolese president Eduardo dos Santos legde zondag de schuld van het recente uiteenvallen van zijn regering van nationale eenheid al volledig bij UNITA-leider Jonas Savimbi, zijn politieke tegenstrever. “(De voormalige rebellenbeweging) UNITA vormt een serieuze bedreiging voor de vrede in centraal en zuidelijk Afrika”, zo refereerde Dos Santos aan de grensoverschrijdende acties van Savimbi. De Angolese president kreeg gisteren volledige dekking van de SADC.

In het slotcommuniqué staat: “De staatshoofden en regeringsleiders zijn tot de conclusie gekomen dat het gedrag van de heer Savimbi dat van een oorlogsmisdadiger is, waarmee hij objectief gezien niet meer in staat is zijn partij te leiden op de weg naar vrede in Angola. Savimbi streeft koppig en volhardend naar de macht. Hij is de enige persoon die verantwoordelijk is voor de verslechtering van de veiligheidssituatie in Angola en de tragische consequenties die dit heeft voor de hele regio.”

Savimbi houdt zich niet aan het vier jaar geleden in Zambia gesloten vredesakkoord, zo constateerde de SADC, en hij bereidt zich opnieuw voor op een guerrilla-oorlog tegen de regering in Luanda. De gemeenschap gaf haar “volledige steun” aan een dissidente beweging binnen UNITA, die wel met de regering-Dos Santos wil samenwerken.

Over de oorlog in Congo liepen de meningen binnen de SADC uiteen. Van vier uur gistermiddag tot middernacht vergaderden de leiders in een extra zitting over de oorlog in de lidstaat. President Kabila van Congo kwam zoals gebruikelijk te laat en benutte gisteren de hele dag voor overleg met andere SADC-leden. Zijn bondgenoten Zimbabwe, Angola en Namibië, die Kabila op zijn verzoek militair ter zijde staan, verzekerden hem dat hij op hen kan blijven rekenen. En de andere tien lidstaten van de SADC erkenden dat de militaire interventie van de drie 'geallieerden' in Congo gerechtvaardigd is, gezien de “onwettige poging” tot het veroveren van de hoofdstad Kinshasa.

Maar in het slotcommuniqué staat geen veroordeling van de binnenlandse opstand tegen Kabila, in tegendeel, uit de tekst blijkt zelfs begrip. “De top onderstreept de noodzaak dat alle politieke betrokkenen in Congo zich verplichten tot een ordelijke en vreedzame overgang naar een meerpartijen-democratie.” De Tutsi-rebellen in Congo, die Kabila vorige jaar mede aan de macht hielpen, rechtvaardigen hun in augustus begonnen opstand onder verwijzing naar het ondemocratische karakter van diens regering.

Kabila wilde gisteren geen vragen beantwoorden en vloog meteen terug naar zijn land. Dit was het vijfde internationale overleg in Congo dat zonder tastbare resultaten eindigde.