Overlijden van oud-voorzitter verdeelt Ajax

Geen minuut stilte, geen rouwbanden, geen rouwadvertentie. Het bestuur van Ajax zat vorige week in de maag met het overlijden van oud-voorzitter Ton Harmsen.

ZAGREB, 15 SEPT. Niet alle leden van Ajax zijn gelukkig met het bestuursbesluit van vorige week om geen minuut stilte te houden voor de overleden ex-voorzitter Ton Harmsen. De tegenstanders vinden het pijnlijk dat Ajax een unieke gelegenheid heeft laten lopen om de markante bestuurder uit de jaren zeventig en tachtig postuum te rehabiliteren. Vanuit de technische staf is vorig week het verzoek gekomen Harmsen bij het thuisduel met AZ te herdenken. Er werden twee mogelijkheden voorgesteld: een minuut stilte of het spelen met rouwbanden. Het bestuur veegde het verzoek van tafel. Ajax plaatste zelfs geen rouwadvertentie.

Bestuurslid Hennie Henrichs (technische zaken) verklaarde naderhand dat een minuut stilte niet paste in de ambiance van de wedstrijd. Dat argument is slecht gevallen in de media en bij verschillende leden van Ajax die Harmsen hebben gekend. Henrichs benadrukt nu dat hij onvolledig werd geciteerd. “We wilden niet dat de mensen die zijn vertrek op hun geweten hebben (supporters van Ajax, red.) nu de kans zouden krijgen om een minuut stilte te verstoren. Als het niet op een chique manier kan, kun je het beter laten. Daarnaast heeft het royement van Harmsen als lid van Ajax een rol gespeeld.”

Harmsen, die voordien veertig jaar op de ledenlijst stond, werd in 1991 veroordeeld voor zijn aandeel in zwarte betalingen aan onder meer S/oren Lerby en Henning Jensen. Hoewel dat niet viel goed te praten had hij gehandeld in het belang van de club en zich laten leiden door verkeerde adviseurs die de dans ontsprongen. Bovendien was het tien, twintig jaar geleden niet ongebruikelijk dat er geld onder tafel werd geschoven bij transfers. Het nieuwe bestuur van Ajax vond echter dat de Noord-Hollander de club ernstig in diskrediet had gebracht. Harmsen werd korte tijd in hechtenis genomen. Ook de juridische nasleep heeft hem zeer aangegrepen. Hij werd getroffen door een herseninfarct waarvan hij moeizaam herstelde. Onlangs kreeg de verbitterde Harmsen een hersenbloeding die in combinatie met suikerziekte fataal zou worden.

De man die een groot deel van zijn leven heeft gegeven aan Ajax vond zelfs bij zijn dood geen genade in de ogen van zijn opvolgers. Dat was voor zijn zoon Sven aanleiding om in zijn speech bij de crematie op te merken: “Pa, zelfs nu je overleden bent, vindt Ajax het nog te veel moeite om een minuut stilte te houden.” Henrichs was bij die plechtigheid aanwezig en besloot na die woorden niet meer op de condoleantie te verschijnen in motel Heiloo. “Want dan had ik misschien nog meer emoties opgeroepen.”

Penningmeester Van Os gaf vorige week als uitleg dat Harmsen een minuut stilte waarschijnlijk niet had gewaardeerd. Maar tegenstander AZ was juist de club waar hij de laatste jaren nog weleens zijn gezicht liet zien. Het bestuur van Ajax heeft de familie Harmsen een bloemstuk gestuurd. Een officieel gebaar werd gemeden. De supportersclub, waarvan de leden mogelijk de stilte zouden verstoren, plaatste overigens wél een rouwadvertentie.

De dood van Harmsen ligt erg gevoelig bij Ajax. Leden en werknemers die vinden dat het bestuur onjuist heeft gehandeld willen niet in de publiciteit treden. Zij vragen zich af of er overleg is geweest met voorzitter Michael van Praag, die in Amerika verblijft. Aanvoerder Danny Blind, die al tijdens de ambtstermijn (1978-1988) van Harmsen bij Ajax voetbalde, wil “geen enkel commentaar” geven. Dat doet hij zelden. Een employé zegt dat deze affaire hem pijn doet. Voor de persoon, de nabestaanden en de club die niet de allure heeft getoond om over het verleden heen te stappen.

Bobby Haarms, al 27 jaar trainer bij Ajax en meer dan vijftig jaar lid, herinnert Harmsen als een openhartige man die ontzettend kon bulderen, maar ook tranen in zijn ogen kreeg wanneer iemand iets overkwam. “Hij heeft mij in '82 weggestuurd omdat Kurt Linder de jonge Aad de Mos het vak moest leren. Vier jaar later haalde dezelfde Harmsen mij op verzoek van Cruijff weer terug. Ik werd met open armen ontvangen en door hem persoonlijk gehuldigd omdat ik veertig jaar lid was geworden. Dat heb ik altijd in hem gewaardeerd.”