Overheid blijft actief de economie ordenen

ECONOMISCHE ZAKEN

A. Jorritsma (VVD)

Budget: 3,4 miljard

Percentage van de totale begroting: 1,5

Ambtenaren: 5.300

LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ

H. Apotheker (D66)

Budget: 3,7 miljard

Percentage van de totale begroting: 1,6

Ambtenaren: 11.700

De jaarlijkse technologiesubsidie aan Philips wordt met 25 miljoen gulden verminderd tot 75 miljoen gulden. Maar “het is zeker niet de bedoeling om de zaak verder af te bouwen”, zegt minister Jorritsma (Economische Zaken) beslist bij de presentatie van haar begroting.

De VVD, de partij van Jorritsma, wil al langer helemaal af van de onderzoeks- en ontwikkelingssteun aan Philips. Dit voorjaar kwam de staatssteun onder vuur te liggen, vooral nadat Philips' president-commissaris F. Maljers het nut ervan in twijfel had getrokken. “Daarmee heeft dit niets te maken”, bezweert Jorritsma: “De subsidies en kredieten worden afgetopt en dat kan niet zonder pijn”.

Economische Zaken moet structureel 110 miljoen gulden bezuinigen op subsidies en kredieten. Naast de korting op Philips komt er ook een op de kredieten voor technische ontwikkeling (25 miljoen). Verder worden tal van regelingen, zoals die voor pas afgestudeerde technici in kleine bedrijven (de zogeheten KIM), wat afgeschaafd (totaal 50 miljoen).

De vermindering van de steun aan het bedrijfsleven betekent niet dat het departement een geringere rol wil spelen in de ordening van de economie. Het vaak gebruikte begrip “terugtredende overheid” is gebaseerd op een misverstand, vindt Jorritsma. Om de economische dynamiek te vergroten moet de overheid de vrije markt juist ordenen, zo benadrukt zij. Minder regels en meer concurrentie zijn ook de trefwoorden van Jorritsma, maar ze wil nog niet aangeven wat haar accenten op het economisch beleid zullen zijn.

De onder haar voorganger Wijers begonnen operatie Marktwerking, Deregulering & Wetgevingskwaliteit wil Jorritsma doorzetten. Binnenkort worden vijf nieuwe sectoren geselecteerd die tegen het licht gehouden zullen worden, maar Jorritsma wil nog niet kwijt welke dat zijn. Wijers sprak er kort voor zijn vertrek over om bijvoorbeeld het onderwijs, de zorg en het openbaar vervoer open te breken.

“Ik sluit niet uit dat het deze sectoren worden”, zegt Jorritsma. Ook de oneerlijke concurrentie door overheidsinstellingen wordt aangepakt.

De economische dynamiek moet verder worden vergroot door de ondernemingszin te stimuleren. “In Nederland overweegt 7 procent van de studenten om een eigen bedrijf te beginnen, in de Verenigde Staten 70 procent”, geeft staatssecretaris Ybema aan: “Met een iets andere perceptie van het ondernemersschap liggen daar dus gigantische mogelijkheden.” Ybema wil dat bevorderen door een verbetering van de kapitaalmarkt, een vereenvoudiging van het aannemen van personeel en een verlaging van toelatingsdrempels zoals een vestigingsvergunning.

Het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij trekt de komende kabinetsperiode 380 miljoen gulden extra uit voor agrarisch natuurbeheer, de ontwikkeling van wat de ecologische hoofdstructuur wordt genoemd en de zogenoemde 'natte natuur'. Daarmee beslaat het totale bedrag aan investeringen in de groene ruimte zo'n derde deel van de begroting.

“Geen hypotheken meer op de natuur”, aldus staatssecretaris Faber. “De natuur heeft jarenlang in een defensief verkeerd, het wordt tijd om een tegenoffensief in te zetten.”

De bijdrage van dit ministerie aan het versterken van het Groene Hart gaat echter de komende periode omlaag, van 30 naar ongeveer 20 miljoen gulden per jaar.

Verder staat het landbouwbeleid komend jaar in het teken van de herstructurering. De varkenshouderij en de glastuinbouw fungeren hier als voorlopers. Voor de varkenshouders, die een kwart minder varkens gaan houden, is 320 miljoen gulden beschikbaar tot 2002. De glastuinbouw kan op 45 miljoen rekenen, volgens D66-minister Apotheker “voldoende om vier of vijf verplaatsingsprojecten in het Westland te realiseren”. De pluim- en melkveehouderij en de tuin- en akkerbouw zullen de voorlopers volgen.

De pluimveesector krijgt aparte aandacht van het ministerie. Evenals met betrekking tot de varkenshouderij vorig jaar, vindt de overheid dat deze sector al op korte termijn moet herstructureren. Om hard overheidsingrijpen voor te zijn, presenteerde het bedrijfsleven een plan met de titel “Iedereen kiplekker”. Maar, zo staat in de begroting, de sector stelt daarin niet voor een einde te maken aan het houden van leghennen in legbatterijen, en evenmin wordt de toepassing van strooisel bij pluimvee verplicht.

Het is derhalve de vraag of de door de sector voorgestelde maatregelen toereikend zijn om te voldoen aan wat tegenwoordig 'consumer concerns' heet. De maatschappij vraagt diervriendelijke productiemethoden en de overheid, als verlengstuk van de maatschappij, legt die zonodig op aan de sector.

Zo gaan de voorstellen van de Europese Unie voor de pluimveesector het nieuwe kabinet niet ver genoeg. Nederland zet in op afschaffing van de legbatterij. Lukt dat binnen vier jaar niet in Europees verband en blijft de sector achter met adequate maatregelen, dan zal nationaal besloten worden tot een verbod.

Overigens zal ook de Brusselse landbouwpolitiek de komende kabinetsperiode drastisch veranderen. De komende jaren zullen er afspraken gemaakt worden over een verdere verlaging van de prijzen voor zuivel, graan en rundvlees. Hoewel Apotheker dit beleid onderschrijft, stelt hij dat de huidige voorstellen nog te zeer ten koste van de Nederlandse landbouw gaan.