Niet alleen vliegers ontgoocheld over Northwest

Met het akkoord tussen Northwest en haar vliegers zijn de problemen voor de KLM-partner nog lang niet opgelost. Ook de andere werknemers voelen zich tekort gedaan. Nieuwe stakingen - die Northwest zich financieel niet kan permitteren - dreigen.

NEW YORK, 15 SEPT. Eén staking overleefd, nog maar vijf te gaan? Dat is de vraag die kan worden gesteld nadat de piloten van Northwest Airlines, de Amerikaanse partner van KLM, het afgelopen weekeinde hebben besloten weer aan het werk gaan.

Het management van Northwest is nog in onderhandeling met vijf andere bonden binnen het bedrijf. Net als de piloten van de maatschappij voelen ook andere werknemers zich tekort gedaan door de minachtende houding van de bedrijfsleiding. “Het waren de vakbonden die het bedrijf uit het slop haalden toen het op de rand van een faillissement zweefde”, zegt Mike Miller van luchtvaartconsultant Avitas in Virginia. “De bonden hebben het toen voor het bedrijf opgenomen, maar daarna stank voor dank gekregen.”

Northwest was er slecht aan toe in 1993. De recessie van 1991-1992 en de huizenhoge schuld na de buy-out in 1989 raakten de maatschappij hard en de schuldeisers stonden op de stoep. Het bedrijf kon geen kant op zodat het zijn werknemers vroeg salaris in te leveren.

Aldus geschiedde en de piloten namen zelfs genoegen met een korting van 15,5 procent voor een periode van 39 maanden. Toen de economie weer opbloeide en het de maatschappij na dit dieptepunt weer voor de wind ging bleek er plotseling geen geld voor een loonsverhoging. Al sinds 1996 werd er onderhandeld. Het verhinderde topman John Dasburg niet een partij opties ter waarde van 75 miljoen dollar eerder dit jaar te verzilveren. Ondanks protesten van het personeel, dat dit gezien de problemen binnen het bedrijf onaanvaardbaar vond. Een staking leek onvermijdelijk.

Door de maandenlange strubbelingen binnen het bedrijf kelderde het aandeel Northwest van 65 dollaar naar omstreeks 30. De dertigduizend technici en andere werknemers, allen lid van de International Association of Machinists (IAM) bereikten een voorlopig akkoord in juli, maar de leden verwierpen dat. Toen was het de beurt aan de 6.200 piloten, verenigd in de vakbond Air Line Pilots Association (ALPA). Zij kwamen niet tot overeenstemming toen de datum van 29 augustus naderde. Het management van Northwest rekende op een ingreep door het Witte Huis, net zoals vorig jaar met de piloten van American Airlines was gebeurd. De maatschappij lobbyde daar hard voor maar Clinton hield zich afzijdig en de staking was een feit.

Clinton was politiek verzwakt door het Lewinsky-schandaal. Bovendien rekent hij de overkoepelende vakorganisatie AFL-CIO tot zijn achterban. De vakbond van de stakende piloten van American Airlines maakt daar geen deel van uit, de ALPA wel. Het management van Northwest heeft wat dat betreft de situatie verkeerd ingeschat. “Het bedrijf heeft er goed aan gedaan tot een akkoord te komen want het ging ze veel geld kosten”, aldus analist Miller.

Nu heeft Northwest nog onder meer de Teamsters-vakbond tegenover zich, want daar maakt de vakbond van stewardessen deel van uit. Maar ook de IAM is nog steeds in onderhandeling. Gisteren verzocht die bond het ministerie van Vervoer om een ultimatum van 30 dagen in te mogen stellen om in die periode tot een akkoord te komen. Als dat akkoord er niet komt, roepen ook zij een staking uit. Om de top van Northwest nerveus te maken zeiden ze ter toelichting bij de bekendmaking dat zij streven naar net zo'n goed akkoord als de piloten.

Northwest kan zich nauwelijks meer een staking permitteren. Volgens analisten op Wall Street heeft het bedrijf 400 miljoen dollar verlies geleden door de pilotenstaking, volgens een kenner die door Northwest is ingehuurd om de verliezen te becijferen bedraagt het meer dan 500 miljoen. Maar binnen het bedrijf zijn er al functionarissen die een getal van 700 miljoen dollar hebben genoemd. Zelfs als in het allergunstigste geval de onderhandelingen met alle andere bonden 'ideaal' verlopen en tot akkoorden leiden stevent Northwest voor het boekjaar 1998 op een verlies af.

De werknemers bij Northwest leven niet bij brood alleen. Er zijn bij de piloten, maar ook onder de overige werknemers bittere gevoelens over de behandeling door het management. Die verbittering is volgens piloot en woordvoerder Dean Smith aan de onderhandelingstafel niet ter sprake gekomen. “We hebben wel afgesproken dat we hard zullen moeten werken om het wederzijds vertrouwen weer te herstellen”, aldus Smith, “maar de bedrijfsleiding zegt dat ze eerst akkoorden willen met de andere bonden voordat ze daar aan toe zijn.”

Northwest heeft een Arbeidsadviesraad (Labor Advisory Council) waarin alle bonden en het management zijn vertegenwoordigd. Daar komen zaken als arbeidsomstandigheden en veiligheid aan de orde. Smith: “Niemand heeft enig idee wanneer de overige bonden tot overeenstemming komen over nieuwe akkoorden. Het kan nog even duren voor het vertrouwen aan de orde kan komen.”