Brazilië in de ban van bloederig zeildrama

De beroemde Braziliaanse zeiler Lars Grael verloor vorige week een been na een botsing met een plezierjacht van de zoon van een rijke bankier. Al een week is Brazilië geobsedeerd door het drama.

RIO DE JANEIRO, 15 SEPT. “Mijn verdriet is immens. Net zo groot als dat van Lars Grael”, zegt Carlos de Abreu junior met een trillende onderlip. De bankierszoon is dertig jaar oud, honderdtien kilo zwaar en nog steeds zonder beroep. “De laatste tijd studeert hij heel veel”, verklaart papa De Abreu beschermend. “Maar het is níet mijn schuld”, gaat junior verder. Koppig: “Ik heb niet gedronken. Niets, niets, niets. Ik drink niet. Zelfs geen koffie 's ochtends.”

Inmiddels had de politie de resultaten van de bloedproef op Junior vrijgegeven: de bankierszoon had een alcoholpercentage in zijn bloed gelijk aan vijf blikjes bier. In die staat ramde hij om twaalf uur 's ochtends het zeilbootje van Lars Grael. De olympische zeiler was bezig met een verkenningsvaart voor de zeilwedstrijd die later op de dag in Braziliaanse Vitória werd gehouden. De zeilboot brak in tweeën, Lars Grael viel in het water en kwam in de schroef van het plezierjacht van de bankierszoon terecht. Zijn rechterbeen werd halverwege de dij afgerukt. Duikers hebben nog gezocht, maar vonden uiteindelijk alleen de zeillaars van Grael met wat vel eraan.

“Als het verdriet van zijn zoon net zo groot is als dat van Lars, daag ik hem uit om te ruilen”, antwoordt moeder Grael woedend op de publieke verklaringen van De Abreu senior. Ze bevindt zich in het ziekenhuis van Sao Paolo waar Lars Grael nog steeds op de intensive care ligt. “Laat zijn zoon tegen de dood vechten, en voorgoed zijn carrière kwijt zijn”, haalt moeder Grael uit tegen de bankier. Waaraan de broer van Grael, Axel - ook zeiler - dreigend toevoegt: “Dat portret probeert zich een uitweg voor zijn zoon te kopen. Laat hem uitkijken. Zelfs de president van Brazilië zit op deze zaak.”

Met ingehouden adem volgt Brazilië sinds een week de oorlog tussen de twee families. De polemiek gaat dan ook veel verder dan de pijn van een slachtoffer, en een dader die onder zijn verantwoordelijkheid uit probeert te komen. De oorlog tussen de Grael's en Abreu is tevens een clash tussen het liberale en het conservatieve deel van de Braziliaanse bourgeoisie, die het hele land verdeelt.

De naam 'Grael' staat voor rijkdom door prestatie en moed. Die van 'Abreu' staat voor provinciale machtuitoefening en coöptatie met de overheid. De opa van Grael kwam in de jaren twintig als arme immigrant vanuit Denemarken naar Rio de Janeiro. Hij begon boten te bouwen. Later opende hij een zeilschool, en behaalde hij een gouden medaille op de Olympische Spelen. Zijn enige dochter, Ingrid, trouwde met de liberale kolonel Dickson Grael. In de jaren van de militaire dictatuur in Brazilië liet de kolonel zich kritisch uit tegen het bewind. Zijn zoons Lars, Torben, en ook Axel Grael traden in het spoor van hun opa en werden zeilers. Samen behaalden ze een vijftal bronzen en gouden olympische medailles.

Tegenover dit alles staat de bankier Carlos de Abreu uit het noordelijker gelegen Vitória. Ook zijn naam is vertrouwd in de society-rubrieken. De Abreu is een potentaat in de deelstaat Espírito Santo. Hij komt uit een familie van grootgrondbezitters. Tijdens de dictatuur was hij gouverneur van de deelstaat. Later beheerde hij de bank Banestes van Espírito Santo. Zijn eerste reactie op het ongeluk bestond uit een verdachtmaking van de gewonde zeiler. “Mijn zoon moet een bloedploef ondergaan en Grael helemaal niets”, klaagde de bankier op het moment dat Lars Grael vier liter bloed kreeg toegediend die hij verloren had tijdens de amputatie van zijn been. “Hoeveel atleten gebruiken er geen doping”, insinueerde De Abreu senior.

De familie Grael was verontwaardigd, en wisten daarbij de steun te krijgen van de voorzitter van het Braziliaanse Olympisch Comité. “We zullen de mogelijkheid bestuderen een proces aan te spannen tegen Carlos de Abreu, vanwege de insinuatie dat topsporters doping zouden gebruiken”, zei Carlos Nuzman na een bezoek aan het ziekbed van Grael.

De verklaringen van topsporters en beroemdheden die ziekenhuis in Sao Paolo bezoeken worden door de Braziliaanse pers minutieus opgetekend. Zeker nu junior, met behulp van een grote ploeg advocaten die door zijn vader is ingehuurd, blijft verklaren dat hij geen schuld heeft. “Ik verdien het niet om gestraft te worden”, herhaalt hij tegen elke journalist die het horen wil. Daarop leggen zijn advocaten uit het allemaal de schuld van Grael zelf was, omdat hij met zijn zeilboot buiten het met boeien afgezette gebied van de wedstrijd zou zijn gekomen.

Broer Axel Grael en andere zeilers die bij het ongeluk in de buurt waren ontkennen dit ten stelligste. “Dat jacht kwam recht op ons afvaren”, vertelt de zwager van Lars Grael, die tijdens het ongeluk als bijzeiler met Grael in de boot zat. De familie van Grael wijst bovendien op de maritieme code dat manoeuvrerende zeilboten altijd voorrang hebben op gemotoriseerde vaartuigen.

Hoe is het mogelijk dat junior de tien meter hoge mast van Grael's zeilboot niet heeft gezien? “Omdat hij met zijn handen ergens anders zat dan aan het stuur”, veronderstellen de autoriteiten nu. Dit weekend werd bekend dat Junior op zijn jacht niet alleen was. Hij had gezelschap van een minderjarig meisje. “Ik hád geen seks met haar”, verklaarde junior daarop. Het meisje was een gewone kennis. Ze was zeeziek geworden, en daarom was hij net bezig terug naar de jachtclub te varen.

Junior dreigt nu voor een periode van twee tot acht jaar de gevangenis in te draaien. En senior wordt waarschijnlijk 1,4 miljoen dollar armer. De familie Grael heeft een procedure tot schadevergoeding aangespannen. Compensatie voor het verlies van het been, en het daarmee gepaard gaande verlies van inkomsten doordat Lars straks niet meer kan zeilen. “Over mijn lijk”, was daarop de reactie van De Abreu senior.

Het is echter niet alleen de bankier die naar alle wapens grijpt om zijn gelijk te halen. Ook de familie Grael speelt handig spel. Het nieuwste wapen van de familie is een elfjarig zeilertje. De jongen zegt Lars Grael tot held en levensvoorbeeld te hebben. De familie verspreid zijn foto, en de roerende briefjes waarin het jongetje de familie De Abreu vraagt om vergiffenis voor het ongeluk 'uit naam van hele volk van Espírito Santo'. Het jonge politicusje deelt ook een tik uit naar de praktijken die mensen als De Abreu in Brazilië gebruiken om zichzelf vrij te kopen van rechtsvervolging. “Ik hoop dat er dit keer recht wordt gesproken. Justitie is er niet niet alleen voor de mensen die geld hebben.”