Zelfs het gemaal is ondergelopen

Ondergelopen kelders, omgewaaide bomen en verdronken dieren. Het noodweer dat het zuidwesten van Nederland heeft getroffen, leidt tot veel overlast, zo blijkt uit een rondgang.

ROTTERDAM, 14 SEPT. “Bij het Achterlaantje is het nu zeer kritiek, daar moeten onmiddellijk zandzakken naar toe.” Plaatsvervangend brandweercommandant H. Dankier geeft vanuit een bushokje aan de Hoofdstraat in De Lier via de mobilofoon zijn orders. Een gele shovel met een berg zand en daarboven op twee mannen raast langs. “Dit is mijn crisiscentrum”, zegt Dankier en neemt een hap van een natgeregend broodje kaas.

Het is half tien in de morgen. Sinds vannacht half één is de brandweerman in touw: “Toen stroomde de Lee over en moesten we de huizen in het centrum prijsgeven om de wijk er achter te redden”. Tientallen huizen langs de Hoofdstraat van het tuindersdorp De Lier zijn onder water gelopen. De bewoners staan er ontredderd naar te kijken. Veehouder Groeneveld heeft al gezien dat “een paar” van zijn dieren zijn verdronken. In De Lier moesten twee ernstig zieke bewoners vannacht naar een ander adres worden overgebracht toen hun woonkamers onderliepen.

Het inderhaast aangelegde dijkje van zandzakken in het midden van de Hoofdstraat blijkt bedoeld om het water in de huizen te houden, waardoor de verderop gelegen nieuwbouwwijk droog blijft. Terwijl de gemeentebode zijn fiets in het hokje stalt, meldt Dankier “ten minste” vijf plaatsen waar het in de loop van de morgen almaar spannender is geworden.

Langs de Kanaaldijk bijvoorbeeld achter de veiling The Greenery ziet het er dreigend uit. Tegenover de kassen van chrysantenkweker Kester is de zwakke, wat lager gelegen plek in het dijkje duidelijk zichtbaar. Tegen half twee vannacht stroomde het water er plotseling overheen. Kester wijst in de kas op de natte rand, ongeveer 35 centimeter hoog heeft het gestaan. Over een oppervlakte van ruim 6.000 vierkante meter is de chrysantenoogst vernield.

In het hele Westland houden dijkwachters een aantal gevaarlijke plekken al sinds vannacht nauwkeurig in de gaten. Waar nodig worden zandzakken of hele wallen afgedekt met zwart plastic opgeworpen. Om het gebied voor een regelrechte ramp te behoeden, wordt in het crisiscentrum in Naaldwijk op voorstel van het Hoogheemraadschap besloten om het Wollebrantgebied helemaal onder te laten lopen. “Verder kunnen we via Schieland nog lozen op de Rotte, daar is nog wat capaciteit”, zegt woordvoerder A. Blumer van het Hoogheemraadschap. In Schipluiden, 't Wout en Honselersdijk is het de hele morgen spannend, het water staat tot aan de boorden van sloten en de vele smalle kanaaltjes in het kassengebied. Wegen zijn afgesloten om de ondergrond niet te belasten met autoverkeer.

Op de Zuid-Hollandse eilanden zijn de problemen het grootst in Middelharnis en Nieuwe-Tonge op Goeree-Overflakkee. Daar werden de afgelopen nacht om kwart over vijf de gemeentelijke rampenstaven bijeen geroepen. “Alle sloten zijn tot de rand vol. Het waterpeil steeg tot 1,27 meter boven het gewone winterpeil. Dat betekent dat we nog maar 13 centimeter af zijn van het maximaal toelaatbare peil van 1,40 meter”, aldus dijkgraaf D. Goekoop van het waterschap Goeree Overflakkee.

Het gemaal aan de Mariadijk bij Goedereede is onder water gelopen. Het waterschap heeft de brandweer gevraagd drie extra pompen te brengen om het overtollige water kwijt te raken. Rond het raadhuis van Goedereede aan dezelfde dijk heeft zich een slotgracht gevormd. De brandweer is met vijf pompen bezig het water weg te pompen. Omdat de nabijgelegen sloot vol is, wordt het water in de haven gepompt. In de gang van het gemeentehuis zijn twee vrouwen aan het dweilen. “Nu kunnen we het met een dweil, maar net was er zoveel water dat we het gewoon met blikken moesten schepen”, zegt Jannie van Erkelens, een van de schoonmaaksters. De marmeren vloer staat nog gedeeltelijk blank. Ook de vloerbedekking in de trouwzaal en in één van de wethouderskamers is doorweekt.

In Hellevoetsluis is het gistermiddag om half vijf begonnen met regenen en stormen. Het noodweer heeft er een spoor van vernielingen getrokken.

Rondom de oude haven van Bergen op Zoom vormde zich vannacht een groot meer. Om een uur 's nachts stond het water bijna een meter hoog tegen de huizen die met inderhaast door de gemeente aangevoerde zandzakken onvoldoende beschermd bleken. Aan het eind van de ochtend staat de bewoner van nummer 106 met buurtgenoten de gebeurtenissen van de afgelopen nacht door te nemen. De voordeur is nog steeds gebarricadeerd met zandzakken. “Helaas kwam het water via achterkant door de tuin naar binnen, daar gaat mij laminaatvloer”, zegt hij.

In de regio Den Haag had de politie rond het middaguur in totaal vier- tot vijfhonderd meldingen gekregen. Eén daarvan was van de zes verdiepingen tellende luxe flat 'Couperusduin' aan de Burgemeester Patijnlaan. Daar werden twintig van de ruim vierhonderd appartementen getroffen door wateroverlast. Het ging vooral om laaggelegen slaapkamers. Eén van de overwegend bejaarde bewoonsters zei vanmorgen uit haar bed in tien centimeter water te zijn gestapt. Volgens huismeester Adri Bunt zijn “politie en brandweer te druk bezig om hier te komen”.

Kader: Records gebroken

In het zuiden van Zuid-Holland en Zeeland zijn de hoogste regensommen genoteerd. Zo viel er in Hoek van Holland 94 liter water per vierkante meter. Deze aftapping werd geregistreerd tussen zondagochtend acht uur en maandagochtend acht uur. In Zeeland viel in Wilhelminadorpe 62 mm en in Westdorpe 39 mm. Regensommen vanaf 60 mm komen slechts eens in de 46 jaar voor. De uitschieter van Hoek van Holland komt slechts eens in de 300 jaar voor. De kerndruk van het lagedrukgebied daalde tot 988 hpa (vroeger mbar). Een groot deel van Zeeland kwam aan de achterkant van het lagedrukgebiedje, waar de wind fors uithaalde. Uiteindelijk stond er enige tijd een heuse storm. In Burg-Haamstede meldde men in een kwartiertje tijd windstilte, gevolgd door NNW 8 Bft. Hoek van Holland meldde een 10 minuten gemiddelde van circa 80 km per uur, windkracht 9 en dus storm. Ook kwamen er windstoten voor omstreeks 100 km/uur. Aan de andere zijde van de lage druk stond slechts een zwakke tot matige wind, hoewel in de zuidelijke provincies de wind 's avonds ook even toenam. Zondag overdag was het overal kil. Zo werd het dagrecord van de laagste maximumtemperatiuur in De Bilt ruimschoots verpulverd. De middagtemperatuur werd al afgetopt bij 10,9 graden, tegen een normaal van 18 graden voor deze tijd van het jaar. Het oude record stond op 13,8 graden