Opera Zuid brengt Mozarts Entführung wel heel erg serieus

Voorstelling: Die Entführung aus dem Serail van W.A. Mozart door Opera Zuid. Gezien: 12/9 Theater a.h. Vrijthof Maastricht. Tournee t/m 8/10. Inl.: (043) 3210166.

De Arbowet en de stijgende prijzen van co-producties bepalen het nieuwe beleid van Opera Zuid, waar Rennie Wright de artistieke leiding heeft overgenomen van Aidan Lang. Opera Zuid neemt het artistieke initiatief nu geheel in eigen hand. De co-producties, die Opera Zuid vaak van andere operagezelschappen overnam, zijn van de baan omdat ze voor de afnemer toch vaak te duur uitpakten. Bovendien waren de decors vaak te zwaar uitgevoerd, wat ongunstig is voor de arbeidsomstandigheden van de theatertechnici en sinds de Arbowet niet meer mag.

Opera Zuid begon zaterdag het nieuwe seizoen in Maastricht daarom met een eigen productie van Mozarts Die Entführung aus dem Serail. Later volgen nog eigen producties van Haydns Il Mondo della Luna en Verdi's Macbeth. Opera Zuid heeft overigens co-producties niet geheel afgezworen, maar wil dan uitsluitend nog optreden als hoofdproducent. Zo praat men met een potentiële Spaanse afnemer over een Limburgse Carmen, hoe Spaans die opera ook is.

Het licht verplaatsbare decor dat Opera Zuid maakte voor Die Entführung aus dem Serail, ziet er niettemin stevig uit. Het paleis van Bassa Selim, die Belmonte's geliefde Konstanze als slavin gevangen houdt, is steviger dan het wiebeldecor waarin de Nationale Reisopera nu Mozarts Don Giovanni uitvoert.

Ook de enscenering van Klaus Dieter Kirst, krachtig ondersteund door het Limburgs Symphonie Orkest en dirigent Peter Hirsch, heeft iets lichts tot iets stevigs gemaakt. Dat geldt alleen niet voor de altijd tonronde eunuch Osmin (de uitstekend zingende Marek Gastecki), die hier slanker is dan ooit. Het komische element is nagenoeg verdwenen en de handeling wordt serieuzer en harder uitgebeeld dan gebruikelijk. De eigentijdse kostumering doet ook standverschil tussen het hogere paar (Belmonte en Konstanze) en het lagere paar (de gedienstigen Pedrillo en Blondchen) verdwenen.

Deze Entführung herinnert aan de voorstelling die de Opera van Frankfurt in het Holland Festival van 1986 gaf in de regie van Ruth Berghaus. Maar in vergelijking daarmee geeft Kirst weer niet zo'n scherp aangezet beeld van de botsing tussen de westerse en de islamitische wereld. Het reduceren van het komische maakt de personages ook eenduidiger, soms zelfs eendimensionaal. Alleen Blonde (een onbekommerde Talia Refeld) zorgt nog voor lichtvoetigheid. Pedrillo (Erik Biegel) is een gewiekste cynicus, Belmonte (een mooi zingende Barry Banks) blijkt een nietszeggende figuur.

Zo valt het zwaarste drama toe aan Konstanze (Sybille Ehlert, die in haar niet perfecte maar wel respectabele zingen hoorbaar kermt en klaagt), en Bassa Selim (de acteur Peter Pruchniewitz). Rond zijn mislukkende goede bedoelingen vallen zeer veel zeer lange stiltes. Aan het slot, als hij de westerlingen genadiglijk maar zeker niet goedmoedig heeft laten gaan, verstart hij tot een monument voor zijn eigen wijsheid èn zijn ongeluk in het leven, dat hem eerder door de vader van Belmonte zijn geliefde deed verliezen.