Navo tuigt manoeuvres Macedonië extra op

De NAVO houdt met dertien Oost-Europese landen een week lang militaire oefeningen in Macedonië. De training was al langer gepland, maar werd extra opgetuigd in verband met de crisis in het aangrenzende Kosovo.

KRIVOLAK, 14 SEPT. Schoten klinken tussen de heuvels van Krivolak waar een groep Macedonische militairen een gewonde vrouw in veiligheid brengt. Verderop proberen verdwaalde Nederlandse soldaten heelhuids te ontsnappen uit een mijnveld, terwijl Canadese collega's vloekend een journalist tegen de grond slaan - om te laten zien hoe je niet met de pers moet omgaan. De demonstraties worden bekeken door een dertigtal militairen uit Bulgarije en Italië, die aantekeningen maken en na afloop vragen stellen.

Kennis maken met militairen uit andere landen en hun werkwijze. Dat is de opzet van een training die de NAVO momenteel houdt met dertien Oost-Europese landen op een voormalig oefenterrein van het Joegoslavische leger in Krivolak, zo'n honderd kilometer van de Macedonische hoofdstad Skopje. De training, die tot donderdag duurt, is bedoeld als oefening voor gezamenlijke vredeshandhaving zoals momenteel al gebeurt in Bosnië.

Ruim een jaar geleden stond de oefening gepland. Maar ze werd extra opgetuigd, in verband met de crisis in het aan Macedonië grenzende Kosovo. Aanvankelijk waren in Krivolak enkel grondoefeningen voorzien. Maar tijdens de openingsceremonie, dit weekeinde, vlogen NAVO-gevechtsvliegtuigen bulderend laag over om vervolgens een extra rondje te maken langs de grens met Kosovo. De hele oefening duurt ook enkele dagen langer dan oorspronkelijk de bedoeling was en er nemen in plaats van de geplande vijftien, 26 landen deel met in totaal zo'n vijfhonderd soldaten.

“De hele wereld kijkt naar Kosovo en onvermijdelijk worden conclusies getrokken uit een oefening als deze”, zei afgelopen weekeinde de opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Europa, generaal Wesley Clark. De NAVO heeft de afgelopen maanden plannen opgesteld voor militair optreden in en rond Kosovo, maar volgens Clark bestaat er geen verband tussen de training in Macedonië en “een specifiek NAVO-plan”. De oefening is ook “niet bedoeld om iemand te bedreigen, maar om te onderstrepen dat de NAVO blijft helpen de stabiliteit in de regio te versterken”.

In ferme bewoording kondigden in mei de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken aan dat de oefening in Macedonië extra werd aangekleed, als één van de maatregelen om de zichtbaarheid van het bondgenootschap in het gebied rond Kosovo te vergroten. Op die manier wilden ze de regering in Belgrado duidelijk maken dat de NAVO niet werkeloos zou toekijken naar het Servisch geweld in Kosovo. Andere maatregelen die zij toen aankondigden waren luchtmachtoefeningen half juni boven Macedonië en Albanië en een door de NAVO geleide oefening eind augustus in Albanië.

De extra ingelaste oefening in Albanië verliep nogal rommelig, door de korte voorbereidingstijd en omdat op het laatste moment 200 Amerikaanse soldaten werden teruggetrokken om de ambassade in het Albanese Tirana te beschermen tegen aanslagen. Na kritische verslagen in de media over militairen die elkaar niet verstonden en transport dat niet kwam opdagen ('NATO's cooperative chaos', kopte The European), vroegen NAVO-ambassadeurs in Brussel zich hardop af of dit de juiste manier is om indruk te maken op de Joegoslavische president Miloševic.

In Krivolak verloopt het programma tot nu toe vrijwel volgens schema - afgezien dan van de parachutisten die tijdens de openingsceremonie naar beneden kwamen toen de speeches nog bezig waren en één parachute die de tribune op woei. Volgens NAVO-functionarissen hebben de Macedoniërs alles gedaan om bij te dragen aan het goede verloop van de oefeningen. Zo zouden vrijwel alle Macedonische legervoertuigen en computers die niet in particulier eigendom zijn, naar Krivolak zijn gebracht. Van de terughoudendheid van Macedonische zijde die nog te merken was bij het overvliegen in juni van NAVO-vliegtuigen, zou nu niets te merken zijn. Macedoniërs hopen op steun van de NAVO als beschermende paraplu, die moet voorkomen dat de strijd in Kosovo overslaat naar hun land waar ruim een kwart van de bevolking Albanees is.

Massaal waren de inwoners van naburige dorpen toegestroomd om de openingsceremonie bij te wonen. Moeders met kleine kinderen, oude mannen en jonge koppels. Met verrekijkers volgden ze vliegtuigen, gevechtshelikopters en de Amerikaanse mariniers die een reddingsactie van diplomaten simuleerden. “Het is goed dat deze oefeningen nu worden gehouden”, vindt de 20-jarige Katica Vašileca. “Kosovo is voor ons gevaarlijk, want hier wonen ook veel Albanezen. Deze oefening helpt ons.” Premier Crvenkovski van Macedonië drukte het diplomatieker uit: “Deze oefening draagt bij aan de nieuwe veiligheidsarchitectuur in Europa. Het is niet denkbaar dat veiligheid wordt overgelaten aan één land alleen.”

Na de spectaculaire openingsshow, voltrekt de training zich verder op het oefenterrein onder brandende zon of stromende regen. “Allemaal kinderspel”, vindt een soldaat uit de Oekraïne, die in Bosnië is geweest. Een Nederlandse collega is het niet met hem eens. “Kinderspel is het nooit, je blijft nieuwe methoden leren.” Hij vond de Bulgaren wel wat agressief, die tijdens hun demonstratie van het bestormen van een huis mensen met geweer in de aanslag te lijf gingen. “Het gaat toch om vredeshandhaving.” Een Macedonische sergeant vindt de eerste NAVO-oefening in zijn land “great fun”. “Zo veel soldaten, uit 26 verschillende landen.” Of het ook nuttig is? “Dat is politiek, daarover laat ik mij niet uit.”