Clinton in de aanval, Congres eist meer berouw

WASHINGTON, 14 SEPT. Het Witte Huis heeft dit weekeinde opnieuw fel uitgehaald naar het rapport van aanklager Kenneth Starr over het gedrag van president Clinton in de affaire-Lewinsky. Advocaten van de president noemen het rapport “pornografisch” in zijn gedetailleerdheid, en zeggen dat de juridische basis ervan zwak is.

Veel Amerikanen hebben het rapport de afgelopen dagen gelezen, op het Internet (20 miljoen 'bezoekers') of in de pers. Sommige kranten publiceerden zaterdag het hele rapport, andere brachten bijlagen uit met uitvoerige uittreksels. President Clinton zèlf heeft het omstreden document, dat tot zijn impeachment kan leiden, niet gelezen en is ook niet van plan dat te doen, aldus John Podesta, de plaatsvervangend stafchef van het Witte Huis.

Volgens een vooraanstaande Republikein in het Congres, senator Orrin Hatch, kan de president het schandaal overleven. Maar dan zou hij wel meer berouw moeten tonen en zijn juridische strijd tegen Starrs bevindingen moeten staken.

“Als hij zijn juridische haarkloverijen opgeeft”, aldus Hatch, die voorzitter is van de Senaatscommissie voor Justitie, “als hij stopt met het spelen van juridische spelletjes en hij zich weer gedraagt als de persoon die hij eigenlijk is, een warm en innemend mens op wie het Amerikaanse volk van het begin af aan gesteld is geweest, dan denk ik dat de president dit te boven kan komen.” Hatch deed zijn uitspraak gisteren nadat hij per telefoon “een erg stevig, maar bijzonder goed gesprek” met Clinton had gevoerd.

Vooraanstaande Republikeinen willen de indruk vermijden dat ze het schandaal, minder dan twee maanden voor de tussentijdse verkiezingen, aanwenden voor politiek gewin. Newt Gingrich, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, waarschuwde zijn partijgenoten om op basis van het rapport van Starr geen overhaast oordeel over toekomst van de president te vellen.

Maar lang niet alle Republikeinen slaan zo'n voorzichtige toon aan. Afgevaardigde Tom Delay uit Texas drong gisteren opnieuw aan op het aftreden van Clinton. En de leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, Trent Lott, zei dat impeachment onvermijdelijk is als de president niet aftreedt.

Niet alleen de Republikeinen, ook de leiders van de Democraten dringen er bij Clinton op aan om zijn standpunt op te geven dat hij geen meineed pleegde toen hij onder ede zei dat hij geen seksuele relaties met Lewinsky had. Ze hopen dat de Republikeinen er dan van overtuigd kunnen worden om de hele zaak met een formele berisping af te doen. De Democratische senator Bob Kerrey zei gisteren: “Als je tegen het Amerikaanse volk blijft zeggen: juridisch was het correct dat ik geen seksuele relatie had met Monica Lewinsky, dan verlies je.”

Heel politiek Washington wacht gespannen af hoe het rapport van Starr bij de Amerikaanse bevolking is gevallen. Opiniepeilingen suggereren dat nog altijd zo'n zestig procent van de Amerikanen waardering heeft voor de manier waarop Clinton zijn ambt vervult. Volgens een peiling van ABC News en The Washington Post is dat percentage van 66 procent drie weken geleden gedaald tot 59 procent nu. Een meerderheid zou vinden dat de president op de een of andere manier gestraft moet worden, bijvoorbeeld met een formele berisping. In een peiling van CNN, Gallup en USA Today die gisteren bekend werd, zei 64 procent van de ondervraagden dat Clinton niet aan impeachment moet worden onderworpen. Slechts 30 procent was er voor. Gevraagd of Clinton moet aftreden zei 61 procent nee, 35 procent ja.

Maar ook geven de peilingen aan dat twee keer zoveel Amerikanen Starrs versie van de gebeurtenissen geloven dan die van de president. Een peiling van het televisiestation CBS gaf aan dat zestig procent van de Amerikanen vindt dat Starr talloze details over de seksuele contacten tussen Clinton en Lewinsky alleen in zijn rapport opnam om de president in verlegenheid te brengen. Het weekblad Newsweek meldt vandaag dat een meerderheid van de Amerikanen vindt dat Clinton moet opstappen, als bewezen wordt dat hij meineed heeft gepleegd.

Vice-president Al Gore sprak zaterdag opnieuw zijn steun voor Clinton uit. Gore, die zich warmloopt voor de presidentsverkiezingen in het jaar 2000, voerde dit weekeinde campagne in het noordwesten van het land.

President Clinton zelf liet zich in het weekeinde vrijwel niet uit over de affaire. In zijn wekelijkse radiopraatje vroeg hij aandacht voor zijn politieke agenda. “Het is in de hoofdstad een uitputtende en moeilijke week geweest - niet alleen voor mij, maar ook voor veel anderen”, zei hij. “Maar zoals ik donderdag al tegen mijn kabinet zei, we mogen onze primaire missie niet uit het oog verliezen: ons in te zetten voor het Amerikaanse volk en in het bijzonder voor de toekomst van onze kinderen.” Daarna sprak hij over een campagne om het gebruik van drugs onder de jeugd tegen te gaan.

In acht staten en in Washington D.C. worden morgen de voorrondes gehouden om kandidaten te selecteren voor de verkiezingen op 3 november. Op die datum stemt Amerika over alle zetels van het Huis van Afgevaardigden, 34 zetels in de Senaat en 36 gouverneurschappen. Tegelijk zijn er veel lokale verkiezingen, zoals in Washington D.C., waar een opvolger gekozen zal worden voor de omstreden burgemeester Marion Barry. De Democraten vrezen dat de opkomst van hun achterban morgen en over zes weken slecht zal zijn, ten gevolge van het schandaal waarin president Clinton verwikkeld is.