Beieren: Stoiber wint, SPD verliest

BERLIJN, 14 SEPT. Minister-president Edmund Stoiber (CSU) is er bij de verkiezingen van zondag in Beieren in geslaagd de absolute meerderheid te behouden. De verkiezingswinst van de CSU, twee weken voor de Bondsdagverkiezingen, wordt als een belangrijke steun in de rug beschouwd voor kanselier Helmut Kohl en als domper voor zijn rivaal Gerhard Schröder van de SPD, die stemmen verloor.

Dat de CSU de verkiezingen won, was nauwelijks een verrassing. Wel dat de Christelijk-Sociale Unie, die voor de achtste keer heeft gewonnen, ruim boven Stoibers droomgrens van '50 procent plus' is uitgekomen. De partij wist 52,9 procent van de stemmen binnen te halen; een lichte verbetering van 0,1 procent vergeleken met 1994. De CSU vreesde stemmen kwijt te raken aan diverse nieuwe, kleine partijen die aan de verkiezingen deelnamen.

Opvallend was het verlies bij de SPD. De partij verloor 1,3 procent van de stemmen en kreeg met haar kandidaat Renate Schmidt 28,7 procent. De sociaal-democraten hadden gehoopt de 30 procent die de partij bij de vorige verkiezingen had gehaald tenminste te behouden.

Het verlies aan stemmen bij de SPD is des te opmerkelijker omdat Gerhard Schröder de laatste weken in Beieren intensief campagne heeft gevoerd. Desondanks bleef het 'Schröder-effect' uit en lukte het de partij niet alle kiezers vast te houden.

Stoiber noemde de verkiezingen “een heel duidelijke nederlaag voor kanselierskandidaat Gerhard Schröder en een enorme voorzet voor Kohl voor de bondsdagverkiezingen”.

Kohl sprak van een “geweldig” resultaat. Hij zei de uitslag als een belangrijk signaal te zien voor de Bondsdagverkiezingen op 27 september. Schröder toonde zich licht teleurgesteld. “De uitslag voldoet aan mijn verwachtingen, maar niet aan mijn hoop”, zei hij.

Schröder voegde er uitdrukkelijk aan toe dat het in Beieren ging om deelstaatverkiezingen, waarbij een gerespecteerde minister-president zich herkiesbaar had gesteld. “Er werd niet over Helmut Kohl gestemd”, zei Schröder. Hij is “er zeker van” dat het resultaat bij de Bondsdagverkiezingen er ook in Beieren anders zal uitzien.

De Groenen haalden met 5,7 procent van de stemmen de kiesdrempel van 5 procent. De liberale FDP, coalitiepartner van CSU/CDU in Bonn, verloor 1,1 procent en bereikte met 1,7 procent van de stemmen een dieptepunt. De extreem-rechtse Republikaner verloren ook licht en blijven met 3,6 procent van de stemmen buiten het parlement van de deelstaat. Van een afnemende belangstelling voor de politiek ('Politikverdrossenheit') was met een stijgende opkomst van 70 procent weinig te bespeuren.

De regerende CDU/CSU hopen de jubelstemming uit Beieren vast te houden en premier Stoiber zal de komende twee weken in heel Duitsland intensief campagne voeren. Desondanks is voorzichtigheid geboden om de positieve resultaten van diverse partijen direct landelijk te vertalen.

Stoiber is er met zijn spagaat tussen traditie en vooruitgang onmiskenbaar in geslaagd de Beiers aan zich te binden. De lage werkloosheid, de lage schulden, de goede universiteiten en de geringe misdaad staan in schril contrast met de prestaties van Gerhard Schröder als minister-president in Nedersaksen en van Oskar Lafontaine die premier is in Saarland. Deze verschillen zijn door Stoiber in zijn campagne dan ook handig benut. Schröders populariteit is de laatste maanden teruggelopen, maar volgens de jongste ZDF-enquête onder de kiezers kan de SPD rekenen op 41 van de stemmen en de CDU op 37 procent als er nu verkiezingen zouden worden gehouden.