Sukkels (2)

Overste Karremans bleek tijdens zijn periode in voormalig Joegoslavië last te hebben gehad van maagkrampen. Vooral rond de val van Srebrenica (Z 29 augustus) speelden de maagklachten op. Dit ongemak, zo wordt gesuggereerd, zou samen met zijn labiele geestelijke gesteldheid een verklaring kunnen vormen voor het gebrekkig leiderschap dat de huidige crisis rond Dutchbat mede heeft veroorzaakt.

Dit verhaal over maagkrampen tijdens zware militaire acties zal de kenners van de militaire psychiatrie niet vreemd voorkomen. Het verschijnsel wordt in geuren en kleuren beschreven door Christopher Browing, professor geschiedenis aan de Pacific Lutheran University in Tacoma, Washington in zijn boek Ordinary Men uit 1992. In dit boek worden de lotgevallen beschreven van een bataljon Duitse politiereservisten in Polen in de jaren 1940-1943. Het bataljon werd met name ingezet bij de meest smerige moordpartijen op Poolse joden. De appendix op bladzijde 191 geeft een specificatie van de slachtpartij die dit bataljon aanrichtte. Total number of Jews shot: 38.000. Het baanbrekende van het boek is dat er uitgebreid wordt ingegaan op de mensen achter deze reservisten, volstrekt brave burgers die te oud werden bevonden voor frontinzet. Een tabakshandelaar, een havenarbeider, een kroegbaas, bijna allemaal uit Hamburg. Het boek gaat over de vraag: wat maakte van deze mensen massamoordenaars?

Hoofdstuk 13 van het boek heet The strange health of capitain Hoffmann. Een citaat: 'Na 25 jaar zei Wolfgang Hoffmann dat hij zich niets meer kon herinneren van de slachtpartij in Konskowola waarbij onder zijn commando 1000 tot 1600 joden werden vermoord. Zijn amnesie zou best eens niet louter juridische redenen kunnen hebben, maar ook verklaard kunnen worden vanuit de problemen met zijn gezondheid in die tijd. Toen schreef hij zijn klachten toe aan een vaccin tegen dysenterie, maar in 1960 kwam het hem beter uit de psychische stress van de massamoorden als oorzaak aan te voeren. Hoe het ook zij, Hoffmann had vanaf september 1942 last van hevige diarree en maagkrampen. Zijn toestand werd nog verergerd door vervoer per auto en motor over de hobbelige wegen en daarom leidde hij maar weinig acties van zijn compagnie. Maar Hoffmann rapporteerde aanvankelijk niet over zijn problemen, waarschijnlijk vanuit zijn soldateneer er vanuit de hoop op verbetering. Pas begin november ging hij het ziekenhuis in op strikt advies van de arts. Zijn manschappen gaven echter een heel andere lezing. Volgens hen had Hoffmann steevast maagkrampen als zijn compagnie vuile handen moest maken. Het werd voor de mannen een spelletje om te voorspellen dat hun aanvoerder ziek zou zijn als de boodschap kwam over een naderende slachtpartij.''

Zou het zo kunnen zijn, dat de slachtpartij op moslims in Bosnië eenzelfde uitwerking had op Karremans als de slachting van joden op Hoffmann? Dat Karremans net als Hoffmann een verantwoordelijkheid voelde als gezagvoerder die erop neer kwam, dat het lichaam weigerde dergelijke excessen te accepteren?