'Succes Leefbaar Hilversum maakt iedereen jaloers'

PvdA en VVD in Hilversum willen niet verder met coalitiegenoot Leefbaar Hilversum. Is met de lokalen inderdaad niet te besturen? Fractievoorzitter Jan Nagel houdt van confrontaties.

HILVERSUM, 12 SEPT. Hij wil het zelf niet met zoveel woorden zeggen, maar Jan Nagel bepaalt wat er gebeurt in zijn partij. Met Arno Hayen, een van de twee wethouders van Leefbaar Hilversum, kan niet gepraat worden, meldt de fractievoorzitter: “We hebben afgesproken nu even met één mond te spreken.” Tijdens het gesprek in café De Jonge Haan aan de 's Gravenlandse weg blijft zijn GSM rinkelen. Wethouder Hayen meldt zich vanaf het stadhuis. “Hoe is de sfeer Arno? Gewoon volhouden.”

Donderdag werd bekend dat de coalitie-breuk tussen Leefbaar Hilversum en PvdA en VVD die half augustus ontstond, definitief is. PvdA en VVD willen nu een 'regenboogcoalitie' vormen met de andere vier partijen in de gemeenteraad. Leefbaar Hilversum mag niet meer meedoen.

Het begon zo hoopgevend: In 1994 deed Leefbaar Hilversum voor het eerst mee aan de verkiezingen, om in één klap de grootste partij in de raad te worden. Nagel: “Bij de kiezers in Hilversum bestond grote onvrede over het gemeentebestuur. Hilversum had de hoogste woonlasten van heel Nederland. Het verkeer was een grote chaos. Het was gewoon tijd voor een jonge, frisse partij.”

Jan Nagel (59) houdt van confrontaties. Zijn lange carrière binnen de PvdA en de Vara, waar hij nu hoofd informatieve programma's is, werd gekenmerkt door ruzie. “Omroepbaas en politicus trekt spoor van vernielingen” kopte het blad Binnenlands Bestuur twee weken geleden. “Ik roep weerstanden op”, zei Jan Nagel vorige week in een interview met Vrij Nederland. “Maar ik wil iets goeds teweegbrengen. Als je gelazer wilt uitsluiten, moet je met alles ophouden.”

Vier jaar lang voerde Leefbaar Hilversum oppositie. En bij de verkiezingen van maart dit jaar haalde de partij veertien zetels, twee zetels meer dan PvdA en VVD bij elkaar. Leefbaar Hilversum leverde twee wethouders voor het nieuwe college. Binnen vijf maanden ging het mis.

Tijdens de eerste raadsvergadering na de vakantie diende Nagel een lijst met 26 vragen in. Waarom de subsidie voor de aanleg van een spoortunnel in Hilversum was afgewezen, wilde hij weten. Voor de wethouders Jesse Flink (PvdA) Beernoud Moojen (VVD) was het “de laatste druppel”. Beide wethouders dienden hun ontslag in.

Flink: “In zijn vragen suggereerde meneer Nagel dat het college de raad niet tijdig had geïnformeerd over de afwijzing van de subsidie-aanvraag. Dat is een motie van wantrouwen, niets meer en niets minder. Daar hebben wij onze conclusies uit getrokken.”

Niet alleen het gedrag van de fractieleider zit de PvdA en VVD hoog. Ook met de twee wethouders van Leefbaar Hilversum, Arno Hayen en Derk Munnik, valt niet te besturen, vinden beide partijen. Beide wethouders zijn zakenman. Collega-wethouder Moojen kan er zich nog boos over maken: “Ze hebben geen enkele ervaring met de politiek. Leefbaar Hilversum noemt dat verfrissend. Ik noem dat onverantwoord.”

Moojen (zich opwindend): “Weet je wat Hayen gepresteerd heeft? Terwijl Flink en ik beneden in het raadsgebouw samen met Nagel probeerden deze coalitie te lijmen, las Hayen in een vergadering van de commissie verkeer een brief voor waarin hij de vloer aanveegde met zijn eigen ambtenaren. Hayen hing alle vuile was buiten. In een gewone gemeente is dat alleen al genoeg een wethouder weg te sturen.”

De positie van de wethouder werd het definitieve breekpunt tussen de coalitiegenoten. Aan Jan Terlouw, die kwam bemiddelen, maakten PvdA en VVD duidelijk dat Hayen weg moest. Tijdens gesprekken met andere partijen ontdekte de oud-commisaris van de koningin in Gelderland dat een motie van wantrouwen tegen Hayen op een brede meerderheid in de raad kon rekenen. Maar het voorstel van Terlouw om Hayen dan maar te vervangen, was voor Nagel onbespreekbaar. Nagel: “Arno heeft de afgelopen maanden keihard gewerkt. Zo iemand laat je niet vallen.”

Op voorstel van Terlouw zullen nu de zes andere partijen in de raad proberen een meerderheidscollege te vormen zonder Leefbaar Hilversum. PvdA-wethouder Jesse Flink zal niet terugkeren: de uitnodigingen voor zijn afscheidsreceptie zijn al de deur uit. Flink: “Ik wil niet de indruk wekken dat ik Leefbaar Hilversum uit het college heb willen wippen om daarna zelf op het pluche terug te keren.”

Volgens Jesse Flink richt Leefbaar Hilversum zich uitsluitend op gevoelens van ongenoegen onder de kiezers. Neem bijvoorbeeld hun “populistische” en “demagogische” campagne bij de laatste verkiezingen, zegt hij. “Inhoudelijk stelde het allemaal weinig voor. Bovendien zaten er achter de partij veel mensen met geld, zoals Willem van Kooten. Er werden tonnen tegelijk uitgegeven. Tegen dat campagnegeweld konden wij niet op.”

“Pure laster”, zegt Nagel: “Men is gewoon jaloers op ons succes.”

Volgens hem hebben de gevestigde partijen de verkiezingsuitslag nooit geaccepteerd. Flink geeft toe: “Als je vier jaar lang tachtig uur per week hebt gewerkt om dingen in de gemeente voor elkaar te krijgen en de partij die alleen maar heeft lopen schelden gaat er met de winst vandoor, dan is dat niet makkelijk.” Hoe diep de wrevel bij PvdA en VVD zat, bleek al bij de installatie van de gemeenteraad. Moojen verwoordde zijn ongenoegen destijds nog poëtisch: “Op golven van ongenoegen en protest spoelen nu veertien leden van Leefbaar Hilversum de raad binnen.” Flink kon evenwel niet nalaten op te merken dat het zojuist gesloten college-akkoord vooral een voortzetting van het oude beleid was. Nu zegt hij dat hij toen “letterlijk kon dicteren” aan Leefbaar Hilversum.

Achteraf gezien lijkt het niet verwonderlijk dat de coalitie het maar vijf maanden heeft uitgehouden. Fractievoorzitter Nagel zegt echter “verbaasd” te zijn over de breuk. “Flink en Moojen hebben zich in de pers voortdurend in positieve bewoordingen uitgelaten over hun beide collega-wethouders. Nu roepen ze dat de verhoudingen vanaf het begin al verstoord waren.” Moojen: “Flink en ik hebben die mannen het voordeel van de twijfel gegeven. Maar er viel niet mee te werken.”

Flink en Moojen verdenken Nagel ervan bewust een breuk te hebben geforceerd. Moojen: “Het komt Leefbaar Hilversum beter uit om vanaf de zijlijn te roepen dat het beleid niet deugt. Het is een oppositiepartij. Ze willen geen verantwoordelijkheid dragen.” Nagel is er vast van overtuigd dat Leefbaar Hilversum terugkeert: “Ik moet nog zien dat die regenboogcoalitie er komt. Wij willen besturen. Maar dan moeten we wel een eerlijke kans krijgen.”