Ridder Svetlanov viert verjaardag bij Haags orkest

Concert: Residentie Orkest o.l.v. Jevgeni Svetlanov m.m.v. Nikolaj Luganski, piano. Programma: S. Rachmaninov: Tweede pianoconcert; P.I. Tsjaikovski: Vijfde symfonie. Gehoord: 11/9, Dr Anton Philipszaal Den Haag. Herhaling: 12/9. Uitzending: Radio 4, 22/9 20 uur.

Burgemeester Deetman van Den Haag sloeg hem verbaal tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Algemeen directeur Bert van den Akker bracht hem na het concert persoonlijk een bosje bloemen en de orkestleden lieten het mooiste spel horen aan hun chefdirigent, die hen tijdens het koraal aan het slot van de Vijfde symfonie van Tsjaikovski matenlang de vrije teugel gaf.

Jevgeni Svetlanov, de chefdirigent van het Residentie Orkest, is afgelopen zondag zeventig jaar geworden en dat wordt gevierd met twee verjaardagsconcerten in de Dr. Anton Philipszaal. De aangekondigde uitvoering van Svetlanovs Eerste symfonie (1956) is komen te vervallen omdat de dirigent de voorbereidingstijd onvoldoende achtte. De intensieve Tour de Chant die het orkest momenteel maakt met cabaretier Paul van Vliet eist daarmee zijn tol.

Het zou een van de zeer weinige keren zijn dat er in ons land werk te beluisteren was van de componist Svetlanov. Of het publiek veel aan de symfonie heeft gemist, valt echter te bezien. De componist Svetlanov moet immers in de dirigent Svetlanov zijn meerdere erkennen.

Na te zijn opgeleid als pianist, componist en dirigent kwam Jevgeni Fjodorowitsj Svetlanov in 1955 als assistent naar het Bolsjoi Theater in Moskou. Zeven jaar later werd hij benoemd tot chefdirigent, een positie die hij zo'n twee jaar later echter alweer verruilde voor het chefdirigentschap van het Academisch Staats Symfonie Orkest van de Unie van Socialistische Sovjet Republieken. De naam van dit gezelschap is tegenwoordig gekortwiekt tot Staats Symfonie Orkest, maar Svetlanov zwaait er nog altijd de scepter.

In 1965 dirigeerde Svetlanov voor het eerst het Residentie Orkest; in 1992 werd de dirigent hier benoemd tot opvolger van Hans Vonk. Acht weken per jaar is Svetlanov sindsdien beschikbaar voor het orkest; de overige tijd besteedt hij aan zijn talloze gastdirigentschappen overal ter wereld.

Dat Svetlanov met name uitblinkt in het (laat)romantische symfonische repertoire werd tijdens het verjaardagsconcert nog eens onderstreept met een helder gestructureerde uitvoering van Tsjaikovksi's Vijfde symfonie, die in de plaats kwam voor zijn eigen symfonische eersteling. In de rustig genomen tempi kregen vele orkestrale details de aandacht die ze bij andere, veelal overdreven sentimentele uitvoeringen vaak zo node missen. Om het antifonaal duelleren tussen koper en hoorns in het juiste evenwicht te krijgen was zelfs een vijfde hoornist toegevoegd, terwijl de partituur er maar vier vraagt.

Svetlanov is er kennelijk aan gewend geraakt de dingen naar zijn hand te zetten, zozeer dat de uitvoering van Rachmaninovs Tweede pianoconcert met de jonge Nikolaj Luganski als solist leidde tot verschillende aanvaringen. Waar een dirigent mee hoort te gaan met de tempokeuze van de solist, daar sloeg Svetlanov onverstoord zijn eigen tempi.

Hortend en stotend ging het voort, een oude wijsheid opnieuw bewezen: 'Die niet volhardt wordt geen ridder'.