Ongerief

Het taaie ongerief is de titel van een boek van Theo Thijssen. In het oorspronkelijk verband gaat het over kleren waaraan altijd iets mankeert. Maar de uitdrukking is zo goed dat op alle gebieden waar een hinderlijk tekort zich laat gelden, we denken: taai ongerief. Om een voorbeeld te noemen. Je wilt er zeker van zijn dat je het bij het rechte eind hebt, pakt de Grote Van Dale en kijkt bij ongerief. Daar staat: zie taai. Dit woord staat in een ander deel. Taai blijkt een stroopballetje te zijn, en ook een kokinje. Nooit van gehoord. Zoek het op. Een kokinje is een stroopballetje. De taaiheid van het ongerief is in dit geval dat de lexicograaf niet het ongerief als hoofdzaak heeft beschouwd, maar het taaie. Het druist tegen mijn gevoel voor onderscheid tussen zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord in. Eerst het zelfstandige, dan het bijvoeglijke, denk ik. De lexicograaf is het niet met me eens. Dat heb ik bij het raadplegen van woordenboeken meer. Het is een van mijn taaie ongerieven.

Ongerief is een goed woord voor deze tijd: het dragelijke hinderlijke. Iets dat je van je af wilt schudden, en als je denkt dat het je eindelijk is gelukt, blijkt dat het in een andere gedaante toch bij je is gebleven. Vergeleken bij wat arme mensen in arme landen moeten meemaken is ons ongerief een regelrechte luxe. Anderen zouden er heel wat voor over hebben om ons ongerief met de rest te kunnen overnemen. Maar wie door een of ander ongerief wordt vergezeld, denkt daar niet aan. Die ziet alleen zijn eigen ongerief. Hij klaagt, hij moppert, en hij heeft gelijk. Ik geloof dat het niet gezond zou zijn als iemand blij was met zijn ongerief.

De beste stad in het verzorgen van telkens ander ongerief is bij mijn weten Amsterdam. Vorige week dacht ik er weer even aan toen ik als laatste vluchteling uit de buurt van de Dam het Checkpoint Charley op het Rokin passeerde, voor deze boulevard wegens het Bloemencorso hermetisch werd afgesloten. Ter hoogte van de Nes kwam ik een Schots echtpaar tegen, middelbare leeftijd, zware bagage. Ze waren op weg naar Schiphol. De vrouw was in tranen. “But there must be a way”, riep ze. Wat moest ik haar zeggen? De waarheid. “Today, there is no way.” Radeloos bleven ze staan.

Intussen wijst alles erop dat we hier in het Westen in de nadagen van de vette jaren zitten. Rusland stort in elkaar, het Amerikaanse presidentschap ook, Zuidoost Azië idem, de beurzen rennen van paniek naar paniek. De wereld lijkt op Nederland in 1672, zonder Willem III. Daar speelt Amsterdam op in, zoals het heet. Sinds de val van de Muur weten we dat CNN een zegen is. In de Golfoorlog is dat nog eens dubbel en dwars bevestigd. Wat we nu meemaken is evenmin gering. Hoewel de hoofdstad geen gebrek aan ongerief heeft (de tram, daar zeuren we niet meer over), denkt het ongrijpbaar collectief dat het hier voor het zeggen heeft: we halen CNN van de kabel en daarvoor in de plaats laten we een schijnheilig tekstje zien waaruit blijkt dat niemand de schuld heeft.

Als dat gebeurd is, gaan de mensen natuurlijk protesteren, mopperen, kankeren. Lastig Amsterdam. Dat hoort zo. Als Amsterdammers niet lastig kunnen zijn, worden ze ongelukkig. Daarom moeten ze regelmatig hun rantsoen ongerief krijgen. Nu was het dus de beurt aan A2000, de kabelmaatschappij, om daarvoor te zorgen.

Ongerief heeft twee nadelen. Het is hinderlijk, en het is in zijn hinderlijkheid te zwak om er resultaten mee af te dwingen. Uit ongerief komt nooit een opstand, een revolutie, een illegaliteit voort. Daarom hebben degenen die het ongerief veroorzaken ten slotte altijd vrij spel. Dat wordt in deze dagen weer bevestigd. Niet u, Amsterdamse televisiekijker, bent de baas over uw toestel, niet de burgemeester is de baas in de stad en waakt in die hoedanigheid over de vrije nieuwsvoorziening. Dat doen de dames en heren van A2000, wie het geen seconde een zorg is wat er in de rest van de wereld gebeurt en hoe nieuwsgierig u bent. Bij A2000 denken ze: een beetje gemopper is wel gezond, dat willen die Amsterdammers nu eenmaal. En zoals het er nu uitziet, krijgen ze bij A2000 gelijk.

Daarom nog eens: het is geen ongerief, het is een ongelofelijk schandaal dat CNN hier niet meer op de kabel is. Daar kan deze 'kleine metropool' zich niet met enig plichtmatig gemopper bij neerleggen. Het zou goed zijn voor de hoofdstad als op de Dam zich de duizenden verzamelden die zich niet willen neerleggen bij een ordinaire centenpikkerij waardoor ze van hun nieuws worden beroofd. Om te beginnen. Wat zou het een verfrissing zijn, eens zo'n menigte te zien, in plaats van een kermis of een corso.