NUCHTERE DUIVEN VERHANDELEN PARINGEN VOOR BESCHERMING

Er is scheefgroei in het beeld van paringen. Mensen mogen zich graag met recreatieve seks bezighouden, en onderzoekers met de vraag waarom. Over dieren bestaat daarentegen de misvatting dat de paring een nuchtere zaak is, vooral gericht op het verkrijgen van nageslacht. Maar sommige mensapen bleken inmiddels deels recreatieve paarders. Onder gewonere apen als makaken bleken promiscue paringen in zwang, omdat de vrouwtjes daarmee het biologische vaderschap kunnen versluierenen en bij een wisseling van de macht zo minder risico lopen hun jong door infanticide door de nieuwe leider te zien sneuvelen. En zelfs bij de simpele stadsduif blijkt bij de paring nu meer te spelen dan de kwestie van bevruchting en optimaal ouderschap alleen.

Vrouwelijke duiven hebben een verborgen, maar evolutionair verantwoord deel in hun agenda, zo leert gedragsonderzoek met eenvoudige middelen. (Animal Behaviour, 56/1 1998). Mannelijke duiven, of doffers, onder stadsduiven en hun stamouders, de rotsduiven (Columba livia) doen aan intensieve bewaking van hun vrouwelijke partner. Daarnaast lijken ze veelvuldig paren als strategie te hanteren om zich te verzekeren van werkelijk, biologisch vaderschap. Maar wat zijn de voordelen van die strategieën voor de vrouwelijke duiven, of, in duivenmelkers-termen, duivinnen? Iets te winnen is er voor ze met deze regeling, want veldobservaties toonden aan dat nu juist de vrouwtjes het initiatief nemen tot de meerderheid van de paringen. Bovendien bleek dat duivinnen die erg veel paringen met hun vaste partner uitlokten, des te nauwgezetter door hun partner werden beschermd tegen andere paarlustige doffers.

Experimenten bevestigden dat de vrouwelijke dieren zich partnerbewaking graag laten welgevallen. Na verwijdering van bewakende mannelijke partners kregen onbewaakte, vruchtbare vrouwtjes te maken met sterk toegenomen seksuele harassment door andere mannetjes. Ook de efficiëntie waarmee zij voedsel konden vergaren leed daaronder. Veelbetekenend is dat deze experimenteel alleenstaande duivinnen absoluut geen uitnodigingen tot paringen naar zulke mannetjes deden uitgaan, ook als ze zich in voorgaande ongestoorde tijden zeer paarlustig toonden.

Uit het feit dat zulk duivinnen uit zijn op regelmatig en veelvuldig paren met de eigen partner - dat voor alleen het vullen van een nest met bevruchte eieren grotendeels overbodig is - concluderen de onderzoekers dat deze vogels binnen een partnerschap paringen verhandelen om bescherming te verkrijgen tegen andere mannetjes. Terloops stellen zij daarmee meteen een ander verkeerd beeld bij: dat het initiatief tot paren bij dieren vooral bij mannetjes ligt, die dat opzicht wat passieve vrouwtjes zover moeten zien te krijgen.