HUISVLIEG LIJKT ROL TE SPELEN BIJ OVERDRACHT MAAGZWEERBACTERIE

De opvattingen over het ontstaan van maagzweren zijn de afgelopen tien jaar dramatisch veranderd. Dacht men vroeger meteen aan overmatig maagzuur en spanningen, nu weet men dat de meeste maagzweren ontstaan door de bacterie Helicobacter pylori. Men kan ze genezen met antibiotica. Er is een stroom van nieuwe artikelen waarin de helicobacter nu zelfs in verband wordt gebracht met maagkanker en hartinfarcten. Wat men echter nog steeds niet weet, is hoe de infectie zich precies verbreidt. De helicobacter is bijzonder labiel en kan buiten maagzuur slechts zeer kortdurend overleven, dus overdracht via bijvoorbeeld besmette voorwerpen is uitgesloten. Er is wel gedacht aan speeksel of contact met menselijke uitwerpselen, maar dat is nooit afdoende bewezen.

Amerikaanse onderzoekers schrijven nu in The Lancet (5 september) dat ze de mogelijke bron van helicobacter-infecties hebben opgespoord: de gewone huisvlieg, de Musca domestica, zou de infectie overdragen. Dat zou ook verklaren waarom helicobacter-infecties vooral opduiken onder slechte hygiënische omstandigheden, in de Derde wereld en de landen van het voormalige Oostblok, terwijl ze tegenwoordig in het westen verhoudingsgewijs zeldzaam zijn. Vorig jaar lieten deze onderzoekers al zien dat vliegen in een laboratoriumsituatie gekoloniseerd kunnen raken met de helicobacter. Nu hebben ze in verschillende landen vliegen in het wild gevangen en op de aanwezigheid van de helicobacter gecontroleerd. Zij maakten daarbij gebruik van de PCR-techniek, waarmee hele kleine hoeveelheden helicobacter-DNA kunnen worden opgespoord.

33 Procent van de onderzochte groepen vliegen in Egypte en zelfs 57 procent van de Poolse vliegen - landen waar veel mensen al op de kinderleeftijd met de helicobacter besmet zijn - bleken besmet met de helicobacter, terwijl in Japan en de Verenigde Staten, waar de helicobacter bij jonge mensen niet of nauwelijks voorkomt, geen besmette vliegen werden gesignaleerd. Dat lijkt er op te wijzen dat de vlieg inderdaad een rol speelt bij de verbreiding van maagzweren. Een uitzondering vormde overigens de staat Californië, waar ook maar liefst 38 procent van de vliegen met de helicobacter besmet was. De onderzoekers opperen dat dit wellicht te maken heeft met het grote aantal immigranten daar.

De aanwezigheid van de helicobacter bij vliegen bewijst natuurlijk niet dat de vlieg inderdaad de overbrenger van deze bacterie is. Toch lijkt het niet onaannemelijk: vliegen spelen een rol bij de overdracht van vele tientallen andere ziekteverwekkers. In gebieden met een slechte hygiëne zouden vliegen voedingsmiddelen en de menselijke slijmvliezen ongemerkt continu besmetten met een kleine hoeveelheid bacteriën, die uiteindelijk voldoende zijn om een gevoelig persoon, bijvoorbeeld een kind, te infecteren.